İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Özet: Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince beyannamede bildirilecek gelirlerden/kurum kazancından indirim konusu yapılabilecek bağış ve yardımlar belirtilmiş olup bazı bağış ve yardımların tamamı, bazılarının ise beyan edilen gelirin/kurum kazancının %5’ini aşmayan kısmı beyan edilen gelirden indirilebilmektedir.
Anahtar kelimeler: Yıllık beyannamede indirimler, bağış/yardım tutarının hesaplanması, %5’lik sınırlamaya tabi bağış ve yardımlar, tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.
1. Yıllık Beyannamede İndirilebilecek Harcamalara Toplu Bir Bakış
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre yıllık beyanname ile beyan edilmesi gereken gelir toplamından, yani vergi matrahından bazı indirimler yapılmakta ve vergiye tabi gelire (matraha) ulaşılmaktadır.
Mükellefler tarafından 2025 yılına ilişkin olarak Mart/2026 ayında verilen yıllık gelir vergisi beyannamesinde GVK’nın “Diğer indirimler” başlıklı 89. maddesi ve geçici 82. maddesi ile 5746 sayılı Kanunun 3 ve 3/A maddesinde ve diğer bazı özel kanunlarda yer alan indirim konusu yapılabilecek hususlar toplu olarak şöyledir;
Bu çalışmada, mükellefler tarafından 2025 yılına ilişkin beyana tabi gelirlerini Mart/2026 ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan ederken, GVK’nın “Diğer indirimler” başlıklı 89. maddesi ve diğer bazı özel kanunlarda yer alan indirim konusu yapılabilecek bağış ve yardımlara hususları kısaca incelenmiştir.
2. Bağış ve Yardımların Yıllık Beyannamede İndiriminin Genel Esasları
Gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde, beyannamede bildirilecek gelirden/kurum kazancından bağış ve yardımlar indirilebilir. Bir kısım bağış ve yardımlar, belirli bir hadle sınırlı olarak, ikinci gruptakiler ise herhangi bir sınır olmaksızın indirim konusu yapılabilir. Bağış ve yardımın yapıldığı yılda, kural olarak mükellefin kazancı olmalıdır. Aksi halde istisnai durumlar dışında, bunların ertesi yılki kazançtan indirilmesi mümkün değildir. 193 sayılı GVK’nın 89. Maddesine göre; yıllık beyannamede bildirilen gelirden indirim konusu yapılacak bağış ve yardımlar genel olarak iki kısma ayrılmaktadır. Bunlar;
şeklindedir. Birde 193 sayılı GVK’da sayılmayan ancak özel kanunlarda yer alan bağış ve yardımlar vardır ki o özel kanunlara göre yapılan bağış ve yardımların da tamamı beyan edilen gelirden indirim konusu yapılabilmektedir.
Bağış ve yardımlar; gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmek suretiyle indirilebilmekte ve indirim konusu yapılacağı yılda, mükelleflerin beyana tabi gelirinin/kurum kazancının bulunması gerekmektedir. İndirim konusu yapılabilecek bağış ve yardım tutarları her hâl ve takdirde beyan edilen gelir/kurum kazancı ile sınırlıdır.
İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplanmasında beyan edilen gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutar esas alınır. Yapılan bağış ve yardımlarda ilgili yıla ilişkin yıllık beyannamede indirilemeyen kısım izleyen yıllara nakledilemez. Bağış ve yardımların matrahtan indirilmesi için;
• Mevzuatta belirtilmiş olan kurum ve kuruluşlara yapılması,
• Makbuz karşılığı olması,
• Karşılıksız yapılması,
• Sadece ilgili dönem gelir ve kurum kazancından indirilmesi,
• Gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde ayrıca gösterilmesi,
gerekmektedir.
Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca tespit edilecek değeri esas alınmaktadır.
3. Beyan edilecek gelirin %5’i ile sınırlı olarak indirilebilecek bağış ve yardımlar
Gelir vergisi mükellefleri; genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin %5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler kapsamındaki illerde zikredilen kurum/kuruluş, dernek veya vakıflara yapılan bağış ve yardımların yıllık toplamı beyan edilecek gelirin %10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yaptıkları bağış ve yardımları yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerinden indirim konusu yapabilirler.
4. Tamamı indirilebilecek bağış ve yardımlar
193 sayılı GVK’nın 89. Maddesinde yer alan ve yıllık beyannamede tamamı indirim konusu yapılabilen bağış ve yardımlar aşağıda yer almaktadır.
Okul, sağlık tesisi, öğrenci yurdu ve diğer tesisler ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılan ibadethane ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin yapımı veya bu tesislerin faaliyetlerine devam edebilmeleri için yapılan bağış ve yardımların (harcamaların) herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın vergi matrahının tespitinde dikkate alınabilmesi için bu bağış ve yardımların genel bütçeye dahil daireler, özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ve köylere yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılan ibadethaneler ve/veya Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının inşası veya faaliyetine devam etmesine yönelik yapılan bağış ve yardımların; anılan amaçlarla kurulmuş bulunan vakıf veya derneklere de yapılması mümkündür.
5. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bazı Bağış Ve Yardımlar
193 sayılı GVK’nın 89. Maddesinde sayılmayan ancak diğer bazı özel kanunlarda yer alan ve tamamı indirilecek olan bağış ve yardımlar şöyledir;
6. Bağış ve Yardımların Gelir/Kurum Kazancından İndirilmesine İlişkin İnfografik
www.gib.gov.tr’de yardım ve kaynaklar bölümünde eyer alan infografikler kısmında Şubat/2026’da yayımlanan “Bağış ve Yardımların Gelirden/Kurum Kazancından İndirilmesi” çalışması şöyledir.
7. Haksız Yere Beyannamede İndirilen Bağış Ve Yardımların Tespiti Sonrasında Yapılacak Cezai İşlemler
Gelir Vergisi Kanununa göre, 2025 yılında elde edilen yedi gelir unsuru için yıllık beyanname verilmesi gerekiyorsa, Mart/2026 ayında mutlaka yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gerekmektedir. Gelir sahiplerinin yıllık beyannamede beyana tabi gelir toplamından indirim konusu yapacakları GVK’nın 89. Maddesinde yer alan indirimleri doğru hesaplamaları, ödenecek verginin doğru hesaplanması açısından çok önemlidir.
Özellikle beyan edilecek gelir tutarından indirim konusu yapılacak bağış ve yardımların doğru hesaplanması ve indirimi çok önemlidir. Mükelleflerin eksik beyanları ve/veya haksız yere yapacakları indirimlerin Vergi İdaresi tarafından daha sonra tespiti halinde ziyaa uğratılan verginin faizi ile birlikte vergi ziyaı cezası da uygulanmak suretiyle geri alınacağı unutulmamalıdır.
Mükelleflerin yıllık beyannamede indirim konusu yapacakları bağış ve yardımlar konusunda, Vergi İletişim Merkezinden (189) yardım almaları ve yine Gelir İdaresi tarafından internet sayfasında yayınlanan “Vergi Mevzuatı Yönünden Bağış Ve Yardımlar” Rehberinden yararlanması da mümkündür.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.
KAYNAKLAR