İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Özet: Günümüzde dijital vergi uygulamaları OECD üyesi ülkelerin Gelir İdareleri tarafından en üst düzeyde kullanılmakla birlikte hala mükellefler beyan edilecek gelirini hesaplamakta, beyannamesini hazırlamakta, belge düzenlemekte, vergisini hesaplamakta ve daha sonra vergi idaresine beyan ederek ödemektedir. Ancak yapay zekanın tam olarak ekonomik hayatın içinde olmasıyla birlikte artık vergisel işlemlerin önemli bir bölümü mükellefin kullandığı doğal dijital sistemlerin içine yerleşecektir.
Anahtar kelimeler: Dijital vergi uygulamaları, yapay zeka ve büyük veri, OECD'nin Tax Administration 3.0 yaklaşımı, benim çözüm ortağım platformu.
1. Giriş
Önümüzdeki yıllarda yapay zekanın da tam olarak devreye girmesiyle birlikte teknolojik anlamda bir ilerleme dönemi olacaktır. Bu gelişmelerin toplumların beklentisine ve ekonomik hayata şu anda da gözlemlenen etkilerinin büyük olacağı söylemek mümkündür. Vergi İdareleri faaliyetlerine etkin bir şekilde devam edebilmek için bu değişen dünyaya uyum sağlamak zorundadır. Bu nedenle Vergi İdareleri hem gerektiği için hem de hedefledikleri için Dijital bir Vergi İdaresi yapısı üzerinde çalışmaktadırlar.
2050 yılına doğru dünyada vergi idarelerinin bugünkü yapısından oldukça farklı bir çalışma modeline geçmesi beklenmektedir. OECD'nin Tax Administration 3.0 yaklaşımı, geleceğin vergi idaresini yalnızca vergilerin dijital ortamda toplandığı bir kurum olarak değil, vergilendirmenin mükellefin günlük ekonomik hayatının doğal bir parçası hâline geldiği, büyük ölçüde otomatikleşmiş, gerçek zamanlı, veri odaklı ve mükellef merkezli bir yapı olarak tasarlamaktadır. Böylece vergi, sonradan yapılan ayrı bir işlem olmaktan çıkıp ekonomik faaliyetin gerçekleştiği anda veya ona çok yakın bir zamanda hesaplanabilecektir.
OECD'nin yaklaşımına göre işletmenin muhasebe programı, bankacılık sistemi, e-fatura altyapısı, bordro sistemi veya diğer dijital platformlar vergi hesaplama, bildirim ve ödeme süreçleriyle doğrudan bağlantılı hâle gelecektir.
2. 2050'nin Vergi İdaresi Nasıl Olacak ve Mükellef Nasıl Vergi Ödeyecek?
2050’li yıllarda vergilendirmede yapay zeka destekli dijital dönüşüm bugün bildiğimiz vergisel süreçleri muhtemelen kökünden değiştirmiş olacaktır.
Birincisi, vergi idaresi büyük ölçüde gerçek zamanlı çalışacaktır. Bir mal veya hizmet satıldığında, elektronik sistemler üzerinden işlem gerçekleşirken vergi hesaplaması da otomatik olarak yapılabilecek; verginin doğması, hesaplanması, tahakkuku ve ödenmesi arasındaki süre önemli ölçüde kısalabilecektir. Bu yaklaşım, OECD'nin vergilendirmeyi vergiyi doğuran olaya mümkün olduğunca yaklaştırma vizyonuyla uyumludur.
İkincisi, yapay zekâ vergi idaresinin temel araçlarından biri hâline gelecektir. Yapay zekâ; beyanname analizinden risk tespitine, sahte belge ve işlemlerin belirlenmesinden mükellefe kişiselleştirilmiş hizmet sunulmasına kadar çok geniş bir alanda kullanılacaktır. OECD'nin 2025 tarihli Tax Administration 2025 Raporu, yapay zekânın vergi idarelerinde hızla yaygınlaştığını ve hizmet kalitesini, etkinliği ve gönüllü uyumu artırmak amacıyla kullanıldığını ortaya koymaktadır.
Üçüncüsü, vergi denetimi tamamen risk odaklı hâle gelecektir. Vergi idaresi milyonlarca mükellefi aynı yöntemle denetlemek yerine, çok büyük miktardaki veriyi analiz ederek vergi kayıp ve kaçağı riski yüksek olan kişi, işletme ve işlemleri belirleyecektir. Böylece denetim personelinin zamanı daha etkin kullanılacak, dürüst mükelleflerin üzerindeki gereksiz denetim ve uyum yükü de azaltılabilecektir. Dijitalleşme, elektronik fatura, veri analitiği ve yapay zekâ bu dönüşümün temel araçları olacaktır.
Dördüncüsü, dijital kimlik vergi sisteminin temel unsurlarından biri olacaktır. Her mükellefin güvenli bir dijital kimliği bulunacak ve vergi idaresi ile mükellef arasındaki işlemler bu kimlik üzerinden yürütülebilecektir. OECD, güvenilir dijital kimliği Tax Administration 3.0'ın temel yapı taşlarından biri olarak değerlendirmektedir.
Beşincisi, vergi mevzuatı makine tarafından okunabilir ve uygulanabilir hâle gelecektir. Bugün insan tarafından okunması ve yorumlanması gereken karmaşık vergi kurallarının gelecekte yazılım sistemleri tarafından anlaşılabilir kurallara dönüştürülmesi mümkün olacaktır. Böylece bir ekonomik işlem gerçekleştiğinde sistem, ilgili vergi kuralını otomatik olarak belirleyebilecek ve gerekli hesaplamayı yapabilecektir. OECD'nin 2025 çalışması da vergi kurallarının vergi idaresinin kendi bilişim ortamından çıkarılarak mükelleflerin kullandığı doğal sistemlere taşınmasını geleceğin önemli yönelimlerinden biri olarak ortaya koymaktadır.
Altıncısı, mükellef deneyimi merkeze alınacaktır. Geleceğin vergi idaresinde mükellefin "vergi dairesine gidip vergi işlemi yapması" yerine, verginin mükellefin günlük yaşamında mümkün olduğunca görünmez ve kolay bir süreç hâline gelmesi hedeflenmektedir. OECD'nin ifadesiyle amaç, vergilendirmeyi daha kesintisiz ve düşük yük getiren bir deneyime dönüştürmektir.
Örneğin 2050 yılında bir vatandaşın bir iş kurduğunu düşünelim. Vatandaşın dijital kimliği üzerinden işletmesi kurulabilir; banka hesabı, muhasebe sistemi, e-fatura sistemi ve vergi idaresi birbiriyle güvenli biçimde bağlantılı çalışabilir. Vatandaş bir satış yaptığında fatura düzenlenir, vergi otomatik olarak hesaplanır ve gerekli tutar ilgili sisteme aktarılır. Vatandaşın ayrıca vergi beyannamesi hazırlamak için onlarca belge toplamasına gerek kalmayabilir.
Benzer şekilde ücretli bir çalışan açısından da gelir vergisinin önemli bir bölümü işverenin bordro sistemi tarafından otomatik olarak hesaplanabilir. Çalışan, dijital hesabından ne kadar gelir elde ettiğini, ne kadar vergi ödediğini ve hangi kamu hizmetlerinin finansmanına katkıda bulunduğunu görebilir.
Bu yapı, "mükellef vergi idaresine bilgi verir" anlayışından "vergi sistemi gerekli bilgiyi güvenli biçimde mükellefin ekonomik sistemlerinden alır ve vergiyi doğru zamanda hesaplar" anlayışına doğru bir dönüşüm anlamına gelmektedir.
3. 2050'nin Vergi İdaresi Sadece Teknolojiden İbaret Olmayacak
Geleceğin vergi idaresi yalnızca daha fazla teknoloji kullanan bir kurum olmayacaktır. Asıl dönüşüm, vergi idaresinin çalışma modelinin değişmesidir. OECD'nin 2025 çalışmaları da dijital dönüşümün sadece yeni yazılımlar satın almak anlamına gelmediğini; kurumların iş süreçlerinin, çalışanların yetkinliklerinin, yönetim modellerinin ve mükellefle ilişkilerinin yeniden tasarlanmasını gerektirdiğini göstermektedir.
Bu nedenle 2050'nin vergi idaresinde;
birbirinden bağımsız uygulamalar olmaktan çıkıp tek bir dijital vergi ekosisteminin parçaları hâline gelecektir.
Teknolojik gelişmelerin hızla devam edeceği ve toplumların büyük ölçüde dijitalleşeceği öngörülen 2050’li yıllarda vergi idareleri de yeni bir yapıya dönüşecektir. Geleceğin vergi idaresi, yalnızca elektronik ortamda hizmet sunan bir kurum olmayacaktır. Asıl dönüşüm; vergi idaresinin vatandaşların ve işletmelerin günlük yaşamlarında kullandıkları dijital sistemlerin doğal bir parçası haline gelmesidir. Bu yeni yapıda vergilendirme; yaşam olaylarıyla bağlantılı, gerçek zamanlı, veri temelli, yapay zekâ destekli, mükellef odaklı bir süreç olarak işleyecektir. Mükellefler için vergi, ayrıca takip edilmesi gereken karmaşık bir işlem olmaktan çıkacak; ekonomik faaliyetlerin doğal sonucu olarak sistem içerisinde otomatik şekilde gerçekleşecektir.
4. Türkiye Açısından Dijital Vergi İdaresinin 2050 Vizyonu
Türkiye açısından bakıldığında bu dönüşüm, yalnızca mevcut elektronik uygulamaların geliştirilmesi anlamına gelmemektedir. Asıl hedef, Dijital Vergi İdaresi'nden "Dijital Vergilendirme Ekosistemi"ne geçiş olmalıdır.
Türkiye'nin e-Fatura, e-Arşiv, e-Defter, Dijital Vergi Dairesi, elektronik beyanname ve veri analitiği gibi alanlarda önemli bir dijital altyapı oluşturmuş olması, gelecekteki dönüşüm için önemli bir avantajdır. Türk Gelir İdaresi mevcut bilgi işlem ve insan kapasitesi ile yapay zekayı etkin kullanarak dijital dönüşüme uyum sağlayacaktır. GİB Teknoloji daha şimdiden yapay zekayı kullanmak suretiyle çeşitli projeleri hayata geçirmeye başlamıştır. Dünya genelinde de vergi idareleri benzer yönde ilerlemektedir; OECD'nin 2025 araştırması 100'den fazla vergi alanında teknoloji uygulamalarını incelerken, dijital dönüşüm stratejilerinin artık vergi idarelerinin temel gündemlerinden biri olduğunu göstermektedir.
Bence 2050'nin başarılı vergi idaresini tanımlayacak en önemli özellik şu olacaktır: Vergi idaresi mükellefin karşısında duran bir kurum olmaktan çıkacak, mükellefin ekonomik hayatının içinde çalışan bir çözüm ortağı hâline gelecektir. Dolayısıyla geleceğin vergi idaresinin hedefi "daha çok vergi incelemek" değil, doğru vergiyi doğru zamanda, doğru mükelleften, mümkün olan en düşük uyum maliyetiyle ve en yüksek gönüllü uyumla tahsil etmek olmalıdır.
Bu nedenle 2050 Dijital Vergi İdaresi, teknolojik olarak güçlü olduğu kadar şeffaf, güvenilir, insan odaklı, mükellef haklarına saygılı, veri güvenliğini koruyan ve vergiye gönüllü uyumu esas alan bir kurum olmalıdır. OECD'nin Tax Administration 3.0 vizyonunun özü de tam olarak budur: Vergiyi mükellefin hayatını zorlaştıran ayrı bir bürokratik işlem olmaktan çıkarıp, ekonomik hayatın doğal ve mümkün olduğunca görünmez bir parçası hâline getirmek. Kısacası 2050'nin vergi idaresinde hedef; "daha fazla dijitalleşmiş vergi dairesi" değil, "vergilendirmenin kendisinin dijitalleşmesi" olmalıdır.
5. Mevcut Vergi İdaresi Modelinin Yapısal Sınırlılıkları
Dünya genelinde modern vergi sistemlerinin temel yaklaşımı gönüllü uyum anlayışına dayanmaktadır. Bu modelde mükelleflerin kendi vergisel yükümlülüklerini doğru şekilde hesaplaması, beyan etmesi ve ödemesi esas alınmaktadır. Gönüllü uyum anlayışı, vergi idarelerinin etkinliği açısından önemli kazanımlar sağlamış olmakla birlikte, mevcut yapının bazı doğal sınırlılıkları bulunmaktadır. Bu sınırlılıklar dört temel başlık altında değerlendirilebilir.
Mükellef Beyanına Dayalı Yapı: Vergi ödeme yükümlülüğü hukuki anlamda zorunlu bir kamu görevi olmasına rağmen, mevcut sistemlerde verginin hesaplanması, beyan edilmesi ve ödenmesi süreçlerinde mükellefin aktif rolü bulunmaktadır. Mükelleflerin gelirlerini belirlemesi, giderlerini sınıflandırması, mevzuatı yorumlaması ve yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi gerekmektedir. Bu durum, bilinçli ve uyumlu mükellefler açısından sorun oluşturmazken, hata veya eksik bildirim ihtimalini de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle geleceğin vergi idaresinde amaç, mükellefin sürekli olarak vergi kurallarını takip ettiği bir yapıdan; vergisel sonuçların ekonomik işlemlerle birlikte otomatik olarak ortaya çıktığı bir yapıya geçmektir.
Uyum Yükü ve Maliyetleri: Vergi sistemleri yalnızca ödenen vergilerden oluşmaz. Mükellefler aynı zamanda yükümlülüklerini yerine getirmek için zaman, emek ve finansal kaynak harcamaktadır. Mevzuatın takip edilmesi, kayıtların tutulması, beyannamelerin hazırlanması, danışmanlık hizmetlerinden yararlanılması ve idari süreçlerin yürütülmesi mükellefler açısından önemli bir uyum maliyeti oluşturmaktadır. Dijital dönüşümün temel hedeflerinden biri, mükelleflerin bu maliyetlerini azaltmak ve vergi uyumunu daha kolay, hızlı ve anlaşılır hale getirmektir.
Vergilendirmenin Dönemsel Olması: Geleneksel vergi sistemlerinde hesaplama, beyan ve ödeme işlemleri belirli dönemler sonunda gerçekleştirilmektedir. Bu durum hem mükellefler hem de vergi idareleri açısından bazı belirsizlikler oluşturmaktadır. Mükellefler açısından dönem sonunda ortaya çıkacak vergi yükünün önceden tam olarak bilinmemesi finansal planlama süreçlerini etkileyebilir. Vergi idareleri açısından ise gelirin elde edilmesi ile verginin tahsil edilmesi arasında geçen süre, tahsilat risklerini artırabilmektedir. Dijital vergi idaresi anlayışında ise gerçek zamanlı veya gerçeğe çok yakın veri akışı sayesinde vergisel durumun sürekli izlenebilmesi hedeflenmektedir.
Vergilendirmenin Diğer Kamu Hizmetlerinden Bağımsız Olması: Günümüzde kamu kurumlarının önemli bölümü dijital sistemlere sahip olmakla birlikte, kurumlar arası entegrasyonun istenilen seviyeye ulaşmadığı görülmektedir. Farklı kurumların birbirinden bağımsız sistemler kullanması nedeniyle vatandaşlar aynı bilgileri farklı kamu kurumlarına tekrar tekrar sunmak zorunda kalabilmektedir. Kamu kurumları açısından ise bütünleşik veri yapısının olmaması karar alma süreçlerini zorlaştırmaktadır. Geleceğin kamu yönetiminde hedeflenen yapı; vatandaşın veya işletmenin tek bir dijital kimlik üzerinden tüm kamu hizmetlerine erişebildiği, kurumların güvenilir veri paylaşımı yaptığı bütünleşik bir sistemdir.
6. Geleceğin Dijital Vergi İdaresinin Temel Unsurları
Yaşam ve Faaliyetlerle Bağlantılı Vergilendirme: Gelecekte vergilendirme süreçleri bireylerin ve işletmelerin günlük faaliyetleriyle doğrudan bağlantılı hale gelecektir. Bir kişinin gelir elde etmesi, işletme kurması, taşınmaz veya taşıt alması gibi yaşam olayları sistemler aracılığıyla algılanacak ve gerekli vergisel süreçler otomatik olarak başlatılacaktır. Bu yaklaşımda amaç, mükellefin vergi yükümlülüğünü takip etmesini beklemek yerine, sistemi doğru tasarlayarak uyumu kendiliğinden sağlayabilmektir.
Sistemler Bütününün Parçası Olan Vergi İdaresi: Geleceğin vergi idaresi tek başına çalışan bir kurum olmayacaktır. Finansal sistemler, muhasebe altyapıları, ticaret platformları ve diğer kamu kurumlarıyla bağlantılı bir ekosistemin parçası olacaktır. Vergi idaresi yalnızca veri toplayan değil, güvenilir sistemlerle sürekli etkileşim halinde çalışan bir yapı olacaktır.
Gerçek Zamanlı Vergilendirme: Dijital bağlantılar sayesinde vergisel işlemler gerçek zamanlı veya gerçek zamana çok yakın şekilde gerçekleşecektir. Mükellefler; tahakkuk eden vergilerini, ödenen tutarları, gelecekte oluşabilecek yükümlülüklerini anlık olarak takip edebilecektir. Yapay zekâ sistemleri ise dönem sonu tahminleri yaparak mükelleflere finansal planlama konusunda destek sağlayacaktır.
Güvenilir ve Şeffaf Vergilendirme: Geleceğin sistemlerinde mükellefler hangi verilerinin kullanıldığını, hangi kuralların uygulandığını ve vergisel sonuçların nasıl ortaya çıktığını görebilecektir. Şeffaflık, yalnızca vergi hesaplamalarının açıklanması değil; kullanılan veri kaynaklarının ve karar süreçlerinin anlaşılabilir olması anlamına gelecektir.
Mükellef Odaklı Vergi İdaresi: Geleceğin vergi idaresinde temel yaklaşım mükellef odaklı hizmet anlayışı olacaktır. Amaç, mükellefin daha fazla hizmet talep etmesini sağlamak değil; hizmet ihtiyacını azaltacak sistemler geliştirmektir. Bu nedenle geleceğin anlayışı: “En iyi hizmet, ihtiyaç duyulmayan hizmettir.” ilkesi üzerine kurulacaktır.
7. “Benim Çözüm Ortağım Platformu” Yaklaşımı
Geleceğin dijital vergi idaresini somutlaştırmak için yapay zekâ destekli ve vergi idaresi sistemleriyle entegre çalışan “Benim Çözüm Ortağım Platformu” örnek olarak değerlendirilebilir. Bu platform, mükellefin yalnızca vergi işlemlerini gerçekleştirdiği bir uygulama değil; aynı zamanda kişisel ve ticari faaliyetlerinde vergisel sonuçları önceden gösteren dijital bir mali asistan olacaktır. Örneğin bir öğrenci ek gelir elde etmeye başladığında sistem bunu algılayacak, vergisel sonuçları hakkında bilgi verecek ve gerekli işlemleri yönlendirecektir. Faaliyet büyüdüğünde ticari işletmeye geçiş konusunda öneriler sunacak, şirket kuruluşu, muhasebe altyapısı, finansal hizmetler ve diğer süreçlerde destek sağlayacaktır.
İşletme büyüyerek personel istihdam ettiğinde ise ücret, vergi ve sosyal güvenlik süreçleri dijital ortamda otomatik olarak yürütülebilecektir. Benzer şekilde uluslararası faaliyetlerde bulunan bir mükellefe, ülkeler arası vergisel yükümlülükler, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve ödeme süreçleri konusunda gerçek zamanlı destek sağlanabilecektir. Bu yapı sayesinde vergi idaresi, işlem sonrasında kontrol eden bir kurum olmaktan çıkarak mükellefin faaliyetlerine önceden rehberlik eden bir çözüm ortağı haline gelecektir.
8. Dijital Dönüşümün Temel Bileşenleri
Dijital vergi idaresine dönüşüm yalnızca teknolojik yatırımlarla gerçekleştirilebilecek bir süreç değildir. Kurumsal yapı, insan kaynağı, mevzuat ve hizmet anlayışında da dönüşüm gerektirmektedir. Bu kapsamda yedi temel bileşen öne çıkmaktadır.
Temelden Dijitalleşmek: Vergi idarelerinin yalnızca dışa dönük elektronik hizmetlerini değil, temel iş süreçlerini ve altyapılarını da dijital çağa uygun hale getirmesi gerekmektedir.
Verinin Gücünü Ortaya Çıkarmak: Büyük veri ve ileri analitik yöntemler kullanılarak risk analizleri geliştirilmeli, karar süreçleri veri temelli hale getirilmelidir.
İş Gücünü Yeniden Tasarlamak: Geleceğin vergi personeli yalnızca işlem yapan değil; analiz eden, yorumlayan ve teknolojiyle birlikte çalışan niteliklere sahip olacaktır.
Mevzuatı Makine Dilinde Tasarlamak: Vergi kurallarının yazılım sistemleri tarafından daha kolay uygulanabilmesi için mevzuatın dijital sistemlerle uyumlu şekilde tasarlanması gerekecektir.
Mükellef Deneyimini Yükseltmek: Amaç yalnızca memnuniyet oluşturmak değil, mükellefin vergi süreçlerini kolay, anlaşılır ve zahmetsiz hale getirmektir.
İş Birliği Yapmak: Vergi idareleri; vatandaşlar, işletmeler, diğer kamu kurumları ve uluslararası kuruluşlarla güçlü veri ve hizmet iş birlikleri kurmalıdır.
Öncelikleri Dengelemek ve Yönetmek: Dijital dönüşüm sürecinde yenilikçilik ile risk yönetimi arasında dengeli bir yaklaşım benimsenmelidir.
9. Sonuç ve Genel Değerlendirme
Geleneksel vergi idaresi anlayışı büyük ölçüde mükellefin beyanına dayanan, belirli dönemler üzerinden yürütülen ve çoğunlukla işlem gerçekleştikten sonra yapılan kontrollerle desteklenen bir yapıya sahiptir. Oysa geleceğin vergi idaresinde amaç, vergilendirmeyi mükellefin günlük yaşamı ve ekonomik faaliyetleriyle bütünleştiren, gerçek zamanlı bilgi akışından yararlanan ve teknolojiyi merkeze alan yeni bir yapı oluşturmaktır.
Bu nedenle dijital dönüşüm, mevcut vergi işlemlerinin sadece elektronik ortama aktarılması anlamına gelmemektedir. Asıl değişim, vergi idaresinin çalışma biçiminin, insan kaynağının, mevzuat anlayışının, hizmet sunumunun ve mükellefle kurduğu ilişkinin yeniden tasarlanmasıdır.
Geleceğin vergi idaresi, mevcut yapının yalnızca elektronik ortama taşınmış hali olmayacaktır. Bu dönüşüm; teknolojinin, insan kaynağının, mevzuatın ve hizmet anlayışının birlikte yeniden tasarlanmasını gerektiren kapsamlı bir değişimdir. Dijital vergi idaresinin temel amacı daha fazla kontrol mekanizması oluşturmak değil; doğru tasarlanmış sistemlerle vergi uyumunu kolaylaştırmak, belirsizlikleri azaltmak ve mükellef ile vergi idaresi arasındaki ilişkiyi güven temelinde yeniden kurmaktır.
Gelecekte başarılı olacak vergi idareleri, teknolojiyi yalnızca kullanan değil; teknolojiyi mükellef deneyimini geliştirmek, verimliliği artırmak ve daha adil bir vergilendirme sistemi oluşturmak amacıyla yöneten idareler olacaktır. Sonuç olarak geleceğin vergi idaresi, bugünkü vergi idaresinin yalnızca daha fazla elektronik hizmet sunan bir versiyonu olmayacaktır. Bu dönüşüm; teknolojinin, verinin, insan kaynağının, mevzuatın ve mükellef odaklı hizmet anlayışının birlikte yeniden tasarlanmasını gerektirmektedir.
Amaç yalnızca daha fazla denetim yapmak veya daha fazla vergi toplamak değil; doğru tasarlanmış sistemlerle vergiye uyumu kolaylaştırmak, mükellefin üzerindeki uyum maliyetini azaltmak, belirsizlikleri ortadan kaldırmak ve vergi idaresi ile mükellef arasındaki ilişkiyi güven, şeffaflık ve karşılıklı anlayış temelinde yeniden kurmaktır. Geleceğin başarılı vergi idareleri, teknolojiyi sadece kullanan değil, onu daha adil, daha anlaşılır, daha etkin ve mükellef odaklı bir vergi sistemi oluşturmak için yöneten idareler olacaktır.
Bu yeni anlayışta güven ve şeffaflık da teknolojik dönüşüm kadar önemlidir. Mükellef, hangi verilerinin kullanıldığını, hangi kuralların uygulandığını ve ortaya çıkan vergi sonucunun nasıl hesaplandığını anlayabilmelidir. Dolayısıyla dijitalleşme yalnızca daha fazla veri toplamak veya daha güçlü denetim yapmak için değil; aynı zamanda mükellefin vergi idaresine duyduğu güveni artırmak için kullanılmalıdır. Geleceğin vergi idaresi, mükellefin sorun yaşadıktan sonra başvurduğu bir kurum olmaktan ziyade, sorun ortaya çıkmadan önce yol gösteren ve yükümlülüklerini kolaylaştıran bir çözüm ortağı olmalıdır.
2030, 2040 ve 2050’li yıllarda vergi sisteminin paydaşı olan meslek mensupları, vergi idaresi çalışanları ve vergiyi ödeyen mükellefler yapay zekanın vergilendirme işlemlerini nasıl etkileyeceğini hep birlikte gözlemleyerek tanık olacağız. Ortak kanaat Vergi İdaresinin yapay zekayı kullanarak kayıt dışı ekonomik faaliyetleri daha kolay bir şekilde tespit edebileceğidir. Yapay zeka muhtemelen Vergi İdaresinin vergi kayıp ve kaçağını tespit etme konusunda elini daha da güçlendirecektir. Yapay zekanın meslek mensuplarının iş yapma şeklini nasıl değiştirecek, mali müşavirlik mesleği nereye doğru dönüşecek şimdiden bir şey söylemek zor görünmektedir.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.