Makaleler

GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNDE YER ALAN İSTİSNA/İNDİRİM/UYGULAMALARA İLİŞKİN YMM TASDİK RAPORUNUN KAPSAMI

18.03.2026

 

İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı

Özet: 30.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 49 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile gelir vergisi mükelleflerinin, 2025 yılından itibaren beyannamelerinin ilgili bölümlerinde beyan ettikleri istisna, indirim ve uygulamalar için belirlenen usul ve esaslar dahilinde yeminli mali müşavirlik tasdik raporu ibraz şartı getirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Vergi harcamaları, 49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği, gelir vergisindeki istisna/indirim/uygulamalar, YMM tasdik raporu ve müteselsil sorumluluk.

 

1. Giriş

Gelir İdaresi, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesi ile 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 12 nci maddesinde yer alan yetkilere istinaden Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları ve Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelikte gerekli düzenlemeler yapmıştır. Söz konusu Yönetmelikte, tasdik işlemi yapılırken aranacak asgari bilgi, şekil şartları ile tasdike ilişkin diğer usul ve esasların çıkartılacak tebliğlerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

İşte Gelir İdaresi bu yetkiye istinaden 30.12.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 49 sıra no'lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğini çıkarmıştır. 2025 yılı ve izleyen yıllarda verilecek beyannamelerde anılan Genel Tebliğe göre işlem yapılacaktır. Tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin olarak düzenlenecek tasdik raporları beyannamenin verilme süresinin bitiminden itibaren 2 ay içinde Dijital Vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilecektir.

Söz konusu Genel Tebliğle; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca verilen gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalardan mükelleflerin yararlanabilmeleri ile 5520 sayılı Kanunda düzenlenen yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin işlemleri yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz şartına bağlanmış, ayrıca bu raporlara ilişkin usul ve esaslar da belirlenmiştir.

Bu çalışmada, sadece gelir vergisi beyannamesinde yer alacak istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin olarak istenecek YMM tasdik raporunun kapsamı ve diğer hususlar incelenmiştir.

 

2. Düzenlemenin Vergi Harcamalarının Büyüklüğü Yönünden Muhtemel Gerekçesi

49 seri no.lu Genel Tebliğin yayımlandığı günden itibaren uygulamada meslek mensupları ve odalar tarafından düzenlemeye ilişkin olarak bazı eleştiriler getirilmiştir. Bu nedenle, öncelikle vergi sistemimizde çok önemli bir yere sahip olan ve her yıl Gelir İdaresi tarafından kamuoyuna açıklanan vergi harcamaları raporlarında yer alan vergi kanunlarındaki indirim, istisna ve uygulamaların büyüklüğüne bir bakmakta fayda vardır.

En genel tanımıyla vergi harcaması,  standart vergi sisteminden sapmaların neden olduğu vergi kayıplarıdır. Standart vergi sisteminden sapmalar ise vergi indirimi, indirimli vergi oranı, vergi istisnası, mahsubu, muafiyeti ve vergi ertelemelerinden oluşmaktadır.  Daha anlaşılır bir ifade ile vergi harcaması; devletin ekonomik, sosyal ve çevresel amaçlarla standart vergi sisteminden sapmalar nedeniyle toplumdan almaktan vazgeçtiği vergilerdir.

2016 yılından itibaren Vergi Harcamaları Raporu OECD ve diğer iyi ülke uygulamaları kapsamında düzenli olarak her yıl yayımlanmaya başlanmıştır. (https://www.gib.gov.tr/kurumsal/planlar-ve-raporlar/vergi-harcamalari-raporlari). 2024 yılı için yayımlanan Vergi Harcamaları Raporuna göre, vergiler bazında toplam 2 trilyon 454 milyar lira tutarında vergi harcaması gerçekleşmiştir. 2024 yılında vazgeçilen vergi gelirlerinin yani vergi harcamalarının GSYH’ye oranı %5,55 olmuştur.

Son olarak yayımlanan 2025 yılı Vergi Harcamaları Raporunda ise 2024-2028 yıllarına ilişkin vergi harcamaları tahmin tutarları başta Gelir İdaresi Başkanlığı olmak üzere, ilgili bakanlık, kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinden elde edilen veriler ve güncellenen metotlar ile yeniden hesaplanmıştır. 

Buna göre, 2025 yılında gelir, kurumlar, katma değer, özel tüketim, banka ve sigorta muameleleri, motorlu taşıtlar ve özel iletişim vergilerinde toplam 3.170,3 milyar TL tutarında vergi harcaması tahmin edilmiştir. Bu harcamanın 2025 yılı GSYH’sine oranı %5,1 olmuştur. Yapılan vergi harcamasının; 1.483,7 milyar TL’si gelir vergisi, 752,9 milyar TL’si kurumlar vergisi, 605 milyar TL’si katma değer vergisi, 76,9 milyar TL’si özel tüketim vergisi, 251,8 milyar TL’si ise diğer vergilerden kaynaklanmaktadır.

2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre, devletin çeşitli istisna, muafiyet ve indirimler yoluyla vazgeçtiği toplam vergi harcaması tutarının 3 trilyon 597 milyar lira olması öngörülmektedir. Bu tutar, 2026 yılı için hedeflenen toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %26'sına denk gelmekte olup, en yüksek vergi harcaması gelir vergisi kaleminde (1,7 trilyon TL) beklenmektedir. 

2026 yılı vergi harcamasına ilişkin bazı detaylar şöyledir:

  • Toplam Vergi Harcaması: 3 trilyon 597 milyar TL.
  • Vergi Gelirlerine Oranı: Tahmini vergi hasılatının yaklaşık %26,18'i.
  • Başlıca Kalemler: Gelir Vergisi (1,729 trilyon TL), Kurumlar Vergisi (768 milyar TL), Katma Değer Vergisi (KDV) (728 milyar TL). 

 

 

2025 ve 2026 yılı dâhil sekiz 8 yılın vergi harcama tutarlarının vergi hasılatına oranının ortalaması ise %23,64 olmaktadır. Son üç yıldaki vergi harcaması rakamları bize göstermektedir ki gelir ve kurumlar vergisinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalar her geçen yıl artmaktadır. 

Gelir İdaresi tarafından beyannameler üzerinde yapılan analizler neticesinde; gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde yer alan istisna ve indirim kalemlerinin sayısının ve tutarlarının önemli ölçüde arttığı, bu alanlarda vergi harcamalarının yüksek seviyelere ulaştığı tespit edilmiştir. Özellikle;

  • Zarar olsa dahi indirilecek istisna ve indirimler,
  • Kazanç bulunması halinde uygulanabilecek istisna ve indirimler,
  • İndirimli gelir ve kurumlar vergisi uygulamaları,
  • Yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi işlemleri,

gibi teknik ve yüksek tutarlı alanlarda ilave bir güvence mekanizmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda belirli şartlar dahilinde yeminli mali müşavirlik tasdik raporu ibrazının getirilmesi doğru bir düzenlemedir. Getirilen düzenlemeye baktığımızda, serbest muhasebeci mali müşavirlerin mevcut yetki ve sorumluluk alanlarında herhangi bir daraltma veya hak kaybı oluşturmadığı görülmektedir.

2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde; bütçe giderlerinin 18.978,80 milyar, bütçe gelirlerinin 16.266,10 milyar, vergi gelirlerinin 13.833,10 milyar ve bütçe açığının -2.712,70 milyar olduğu dikkate aldığımızda; 2026 yılı çeşitli istisna, muafiyet ve indirimler yoluyla vazgeçilen toplam vergi harcaması tutarının da 3 trilyon 597 milyar lira olması ve bu tutarın 2026 yılı için hedeflenen toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %26'sına denk gelmesi ve de en yüksek vergi harcamasının gelir vergisi kaleminde (1,7 trilyon TL) olması olayın ciddiyetini ortaya koymaktadır.

Bu nedenle,  Gelir İdaresinin her yıl bütçe kanunlarında bu kadar fazla tutar oluşturan istisna, muafiyet ve indirimler yoluyla vazgeçtiği toplam vergi harcaması tutarının doğru uygulanması noktasında 49 seri no.lu Genel Tebliğ ile YMM tasdik raporu şartı getirmesi gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinin doğruluğu açısından yerinde bir düzenleme olmuştur. Olaya mikro bazda değil makro bazda bütçe dengeleri yönüyle ve vergi sisteminin işleyişi açısından bakmakta fayda vardır. Söz konusu Genel Tebliğle yapılmak istenen; vergi harcamalarının etkin takibini sağlamak, doğru beyan kültürünün güçlendirilmesini temin etmek ve hazinenin vergi kaybının önlenmesidir.

 

3. Gelir Vergisi İstisna, İndirim ve Uygulamalarına İlişkin Tasdik Raporunun Esasları

49 seri no.lu Genel Tebliğde yer alan açıklamaya göre, gelir vergisi beyannamesinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalarına ilişkin yeminli mali müşavirlerce yapılacak tasdikin amacı;

  • Mükelleflerin 193 sayılı GVK’nın ve ilgili diğer mevzuat kapsamında yıllık gelir vergisi beyannamelerinde yer verilen istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanabilmeleri için defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği ile gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığının,
  • Hesaplamaların doğru beyan edilip edilmediğinin,
  • İstisna, indirim ve uygulamalara ilişkin belirtilen şartları sağlayıp sağlamadıklarının,
  • Hasılat veya kazançların ilgili mevzuatın öngördüğü biçimde ve sürede elde edilip edilmediğinin,

tespit edilerek istisna, indirim ve uygulama nedeniyle vergi dışı tutulan işlemlerin ve tutarların belirlenmesidir.

3.1. Gelir Vergisindeki İstisna, İndirim ve Uygulamalara İlişkin Tasdik Raporunun Kapsamı Üzerine Gelir İdaresinin 16.03.2026 Tarihli Duyurusu

Konu hakkında uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek amacıyla Gelir İdaresi tarafından internet sayfasında 16.03.2026 tarihli “49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği İle Gelir Vergisi İstisna, İndirim ve Uygulama Tasdik Raporunun Kapsamı Hakkında Duyuru” yayınlanmıştır. Söz konusu Duyuruda;

“Bilindiği üzere, 30/12/2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 49 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyannamelerinde yer alan bazı istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanabilmeleri, yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz şartına bağlanmış ve bu raporlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

Başkanlığımıza intikal eden olaylardan, gelir vergisi mükelleflerinden ücret, kira, menkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı elde eden ve defter tutma yükümlülüğü bulunmayan kişiler için tasdik zorunluluğunun bulunup bulunmadığı ile Gelir Vergisi Kanununun 89/2 nci maddesinde yer alan eğitim ve sağlık harcamalarının Tebliğ kapsamında olup olmadığı hususlarında tereddütlerin yaşandığı anlaşılmış olup aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

1. Tebliğ ile getirilen tasdik zorunluluğu, yalnızca ticari, zirai veya serbest meslek kazancı nedeniyle yıllık gelir vergisi beyannamesini Beyanname Düzenleme Programı (BDP) kapsamında düzenleyen mükellefler bakımından söz konusu olmakta olup ücret, kira, menkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı elde eden ve defter tutma yükümlülüğü bulunmayan gelir vergisi mükellefleri için tasdik zorunluluğu bulunmamaktadır.

2. Tasdik zorunluluğu gelir vergisi beyannamesinde yer alan tüm istisna ve indirimleri kapsayan genel bir yükümlülük olmayıp, Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda sayılan istisna, indirim ve uygulamalarla sınırlı olarak uygulanacaktır.

3. Yıllık gelir vergisi beyannamesinde müstakil satırda yer alan;

  • Şahıs sigorta primleri indirimi (GVK 89/1)
  • Eğitim ve sağlık harcamaları indirimi (GVK 89/2)

gibi indirimler, Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda sayılan indirimler arasında bulunmadığından, bu indirimler bakımından YMM tasdik raporu düzenlenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.” açıklaması yapılmıştır.

3.2. Hazır Beyan Sistemi Üzerinden Beyanname Veren Dört Gelir Unsurunu Elde Eden Mükellefler Tasdik Kapsamında Değildir

49 seri no.lu Genel Tebliğ ile getirilen bu düzenleme ticari, zirai ve mesleki kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefiyeti olanları kapsamaktadır. 193 sayılı GVK’da yer alan 4 gelir unsuru olan ücret, kira, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlara ilişkin olarak yararlanılan istisna ve indirimler için 49 seri no.lu Genel Tebliğ kapsamında YMM tasdik raporu ibrazı gerekmemektedir.

Esasen söz konusu bu dört gelir unsurunun Genel Tebliğ kapsamında olmadığı açıkça yazılmasa da Tebliğin Gelir Vergisi kısmında yer alan 3/a maddesindeki açıklamadan anlaşılmaktadır. Şöyle ki Genel Tebliğin 3/a maddesinde; “a) Beyannamenin (Beyanname Düzenleme Programı-BDP) “Beyan Edilecek Gelirden İndirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İndirimler” satırı ile “İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Bildirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İstisnalar” satırı dışında; beyannamede müstakil satırı bulunan ve ikinci fıkrada sayılan her biri itibarıyla 500.000 Türk Lirasını aşan istisna ve indirimlerinin” denmektedir. Dolayısıyla, burada beyannameyi Beyanname Düzenleme Programı (BDP) üzerinden verenleri anlatmaktadır. Bu durumda, 49 seri no.lu Genel Tebliğde yapılan açıklamalar, Hazır Beyan Sisteminden beyanname veren ve mali müşaviri olmayan dört gelir unsurunu kapsamamaktadır.

Ayrıca Gelir İdaresi tarafından 16.03.2026 tarihinde yapılan Duyuruda bu konuya açıklık getirilmiştir. Buna göre; Genel Tebliğ ile getirilen tasdik zorunluluğu, yalnızca ticari, zirai veya serbest meslek kazancı nedeniyle yıllık gelir vergisi beyannamesini Beyanname Düzenleme Programı (BDP) kapsamında düzenleyen mükellefler bakımından söz konusu olmakta olup ücret, kira, menkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı elde eden ve defter tutma yükümlülüğü bulunmayan gelir vergisi mükellefleri için tasdik zorunluluğu bulunmamaktadır.

3.3. Gelir Vergisi Kanununun 89/2. Maddesinde Yer Alan Eğitim Ve Sağlık Harcamaları 49 Seri No.lu Genel Tebliğ Kapsamında Değildir

Gelir İdaresi tarafından 16.03.2026 tarihinde yapılan Duyuruda yapılan açıklamaya göre; tasdik zorunluluğu gelir vergisi beyannamesinde yer alan tüm istisna ve indirimleri kapsayan genel bir yükümlülük olmayıp, Genel Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda sayılan istisna, indirim ve uygulamalarla sınırlı olarak uygulanacaktır.

Bu durumda, yıllık gelir vergisi beyannamesinde müstakil satırda yer alan; şahıs sigorta primleri indirimi (GVK 89/1) ile eğitim ve sağlık harcamaları indirimi (GVK 89/2) gibi indirimler, Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda sayılan indirimler arasında bulunmadığından, bu indirimler bakımından YMM tasdik raporu düzenlenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.

3.4. Gelir Vergisinde Yer Alan İstisna, İndirim ve Uygulamalarda Tasdikin Kapsamı

Tasdikin kapsamı; gelir vergisi mükelleflerinin, 193 sayılı GVK’nın ve ilgili diğer mevzuat kapsamında gelir vergisi beyannamelerinde yer verilen istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin aşağıdaki işlemlerini, yeminli mali müşavirlere tasdik ettirmeleri zorunluluğu getirilmiştir. Bu kapsamda, Genel Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan aşağıdaki tabloda sayılan indirimler arasında bulunmayan istisna, indirim ve uygulamalar için YMM tasdik raporu düzenlenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Tasdik zorunluluğu getirilen istisna, indirim ve uygulamalar aşağıdaki gibidir:

 

İstisna/İndirim/Uygulama

İlgili Mevzuat

1- Sınai Mülkiyet Haklarında İstisna

5520 sayılı Kanun (Madde 5/B)

2- Türk Uluslararası Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerin İşletilmesinden Ve Devrinden Sağlanan Kazanç İstisnası

16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

3- Serbest Bölgelerde Elde Edilen Kazanç İstisnası

6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu

4- Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazanç İstisnası

26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

5- Yurtdışına Verilen Yazılım, Mühendislik, Eğitim Ve Sağlık Hizmetleri Kazanç İndirimi

193 sayılı Kanun (Madde 89/13)

6- İndirimli Gelir Vergisi Uygulaması

5520 sayılı Kanun (Madde 32/A)

7- Ar-Ge Ve Tasarım İndirimleri

28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun

8- Yatırım İndirimi İstisnası (193 sayılı Kanunun Geçici 61 inci Maddesi Kapsamında Tevkifata Tabi Olmayanlar)

193 sayılı Kanun

9- Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin “Beyan Edilecek Gelirden İndirim” Başlıklı Bölümünde Yer Alan “Diğer İndirimler” İle “İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Bildirim” Başlıklı Bölümünde Yer Alan “Diğer İstisnalar”

193 sayılı Kanun ile diğer Kanunlar

 

3.5. Tasdik Kapsamında Olan İndirim Ve İstisnalarda 2025 Yılına İlişkin Parasal Sınırlar

193 sayılı GVK uyarınca, vergilendirme dönemi olarak takvim yılını kullanan mükelleflerin 2025 takvim yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerine, özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerin ise 2025 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen özel hesap dönemlerine uygulanmak üzere; mükelleflerin verecekleri yıllık gelir vergisi beyannamesinin ilgili satırında beyan ettikleri;

a) Beyannamenin (Beyanname Düzenleme Programı-BDP) “Beyan Edilecek Gelirden İndirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İndirimler” satırı ile “İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Bildirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İstisnalar” satırı dışında; beyannamede müstakil satırı bulunan ve ikinci fıkrada sayılan her biri itibarıyla 500.000 TL’yi aşan istisna ve indirimlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen her bir istisna ve indirimin, aynı bentte belirlenen tutarı aşmaması ancak birden fazla istisna ve indirim toplamının 1.000.000 TL’yi aşması halinde tümünün,

c) Beyannamenin gerek “Beyan Edilecek Gelirden İndirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İndirimler” satırına, gerekse “İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Bildirim” başlıklı bölümünde yer alan “Diğer İstisnalar” satırına yazılan tutarın 1.000.000 TL’yi aşması ya da bu iki satıra yazılan tutarların toplamının yine aynı tutarı aşması halinde istisna ve indirimlerin tümünün, 

ç) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen satırlara yazılan tutarların toplamının 1.000.000 TL’yi aşması halinde tümünün,

d) 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi kapsamındaki indirimli gelir vergisi uygulamasında ise tutar sınırı olmaksızın vergi indiriminin,

ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğunun yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenen tasdik raporu ile tasdik edilmesi zorunludur. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından farklı bir tutar belirlenmediği takdirde, belirlenen tutarlar izleyen yıllarda, her yıl yeniden değerleme oranının yarısı oranında artırılmak suretiyle hesaplanacaktır. Bu arada, belirlenen tutarları aşmayan veya tasdiki zorunlu olmayan istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanan mükellefler diledikleri takdirde, Genel Tebliğde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde, işlemlerini yeminli mali müşavirlere tasdik ettirebileceklerdir.

3.6. Gelir Vergisi İstisna, İndirim Ve Uygulama Tasdik Raporlarının Düzenlenmesi Ve Gönderilme Süresi

Mükelleflerin, istisna, indirim ve uygulama yoluyla vergi dışı tutulan işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenen gelir vergisi istisna, indirim ve uygulama tasdik raporları ile tasdik edilecektir.  

Genel Tebliğ uyarınca tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin düzenlenen tasdik raporlarının ilgili takvim yılı gelir vergisi beyannamesi ile birlikte veya bu beyannamenin verilme süresinin bitimini takip eden iki ay içerisinde, 1 sıra no.lu Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Genel Tebliğ ile bu konudaki diğer düzenlemeler uyarınca Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.

Bu durumda, gelir vergisi mükellefleri 2025 yılına ilişkin yıllık beyannamenin verilme süresinin son tarihi olan 31.03.2026 tarihinden itibaren 2 ay içinde yani Nisan ve Mayıs aylarında (31.05.2026 tarihine kadar) düzenlenen tasdik raporunu göndereceklerdir.

Yıllık gelir vergisi beyannameleri ve eklerinin tasdikine ilişkin (tam tasdik) sözleşme düzenleyerek beyannamelerini tasdik ettiren mükelleflerin, haklarında düzenlenecek tam tasdik raporlarının ayrı bir bölümünde söz konusu indirim, istisna veya uygulamalara ilişkin Genel Tebliğ ekindeki rapor dispozisyonunda yer alan hususlara yer verilmesi şartıyla tasdik kapsamındaki işlemleri için ayrıca rapor ibraz etmelerine gerek bulunmamaktadır.

Gelir vergisi beyannamesinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin olarak düzenlenen tasdik raporlarında bulunması gereken asgari bilgiler söz konusu Genel Tebliğde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

 

4. Yeminli Mali Müşavirlerin Müteselsil Sorumluluğu

49 seri no.lu Genel Tebliğ kapsamındaki işler için mükellef ile yeminli mali müşavir arasında “Gelir/Kurumlar vergisi istisna, indirim ve uygulama tasdik sözleşmesi” düzenlenmesi durumunda yeminli mali müşavirlerin müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.

Yeminli mali müşavirler, Genel Tebliğde belirtilen hususların doğruluğunu araştırarak bunlara ilişkin defter kayıtlarının usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığını, belgelerin geçerli olup olmadığını, usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğini, kayıt nizamı ve muhasebe ilkelerine göre kaydedilip edilmediğini tespit etmek zorundadır.

Yeminli mali müşavirin yapmış olduğu incelemenin amacı, istisna, indirim ve uygulamaların ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu ile bu konu ile sınırlı olmak üzere vergi matrahını oluşturan unsurların doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. Bu nedenle yeminli mali müşavirler, gerçek durumu tespit etmek için her türlü belgeden yararlanmak ve her türlü inceleme tekniklerini kullanmak zorundadır.

Yeminli mali müşavirlerin söz konusu yükümlülükleri yerine getirirken dikkat etmeleri gereken hususlar şöyledir;

  • Mal ve hizmet hareketlerinin belgeleri ile nakit hareketlerinin belgeleri, borç-alacak ilişkileri irdelenerek birbirlerini doğrulayıp doğrulamadıkları araştırılır.
  • İmalatçılarda, malın miktarı yönünden kapasite raporu ve sarf edilen ham ve yardımcı maddeler ile ambalaj malzemeleri ve uygun görülen diğer veriler de kullanılarak üretim, analitik inceleme yöntemleriyle test edilir.
  • Fatura bilgileri, gümrük çıkış beyannamelerinde ve bedelin döviz olarak Türkiye’ye getirildiğine ilişkin belgede yer alan bilgilerle mukayese edilir, miktar ve fiyat yönünden olabilecek muhtemel uyumsuzluklar tespit edilir.
  • İşin niteliği ile işletmenin türüne göre, istisna, indirim ve uygulamaya dayanak olan belgelerin, sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olup olmadığı araştırılır, şüphelenilen durumlarda ilgililerin mükellefiyet durumlarına ilişkin olarak, vergi dairelerinden ve diğer kamu idarelerinden bilgi alınarak gerekli araştırma yapılır.
  • Belgelerin hukuki geçerliliği ve gerçek durumu yansıttığı tespit edildikten sonra, ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu sağlanarak istisna, indirim ve uygulama yoluyla vergi dışı tutulan işlemler tasdik edilir.

 

5. Mükelleflerin Tasdik Raporu Kapsamındaki İşlemleri Tasdik Ettirmemesinin Sonuçları

Gelir/kurumlar vergisi istisna, indirim ve uygulama tasdik raporunun zamanında ibraz edilmemesi halinde, mükellefe 213 sayılı VUK’nun mükerrer 227 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca süre verilir. Tasdik raporunun bu süre içerisinde de ibraz edilmemesi halinde mükellef tasdike konu haktan yararlanamaz. Gelir/kurumlar vergisi istisna, indirim ve uygulama tasdik raporunun zamanında ibraz edilmemesi halinde ayrıca 213 sayılı VUK’da belirtilen özel usulsüzlük cezasına yönelik hükümler uygulanır.

 

6. Sonuç ve Genel Değerlendirme

193 sayılı GVK uyarınca, vergilendirme dönemi olarak takvim yılını kullanan mükelleflerin 2025 takvim yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerine uygulanmak üzere 49 sıra no.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği ile gelir vergisi istisna, indirim ve uygulamalarına ilişkin yeminli mali müşavirlerce yapılacak tasdik ile hesaplamaların doğru beyan edilip edilmediği ile istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin belirtilen şartları sağlayıp sağlamadıkları başta olmak üzere birçok husus vergi tekniği açısından tespit edilerek istisna, indirim ve uygulama nedeniyle vergi dışı tutulan işlemler ve tutarlar tespit edilerek mükelleflerin doğru beyanda bulunmaları sağlanacaktır.

Gelir vergisi beyannamesinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin tasdik raporları ile belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı, istisna, indirim ve uygulama yoluyla vergi dışı tutulan işlemlerin ilgili mevzuata uygun olup olmadığı hususlarına yer verileceğinden, gelir vergisi matrahının yersiz olarak aşındırılması mümkün olmayacaktır.

Gelir vergisi uygulamasına ilişkin istisna, indirim ve uygulama tasdik raporunu düzenleyen yeminli mali müşavirler, tasdik kapsamı ile sınırlı olmak üzere tasdikin doğruluğundan sorumludurlar. Yeminli mali müşavirler, yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde ziyaa uğratılan vergilerden, kesilecek cezalardan ve hesaplanacak gecikme faizlerinden, tasdik kapsamı ile sınırlı olmak üzere mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.

49 seri no.lu Genel Tebliğ ile yapılan düzenleme öncesinde; istisna, indirim ve uygulamalara ilişkin mevzuat ile mükelleflerin bu hususlardan yararlanacak şartları sağlayıp sağlamadığı, hesaplamaların doğru beyan edilip edilmediği, hasılat veya kazançların ilgili mevzuatın öngördüğü biçimde ve sürede elde edilip edilmediği ile Gelir Vergisi Kanunu, gelir vergisi genel tebliğleri ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uyulup uyulmadığı konularında vergi güvenliği açısından tam bir güvence bulunmamaktaydı.

Oysa bu düzenleme ile istisna, indirim ve uygulama nedeniyle vergi dışı tutulan işlemlerin ve tutarlar doğru bir şekilde YMM tasdik raporu ile tespit edilecek ve olası vergi kaybının önüne geçilmiş olunacaktır. YMM’lerin müteselsil sorumluluğu da dikkate alındığında eskiye oranla yıllık beyannamedeki vergi matrahı çok daha doğru bir şekilde hesaplanacaktır.

Özetlemek gerekirse, 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nda devletin istisna, muafiyet ve indirimler yoluyla vazgeçtiği toplam vergi harcaması tutarı oldukça yüksek seviyede olup 3 trilyon 597 milyar lira olması öngörülmektedir. Vergi harcamalarının etkin takibi, doğru beyan kültürünün güçlendirilmesi ve hazine kaybının önlenmesi açısından 49 sıra no.lu Genel Tebliği ile yapılan düzenleme; yersiz olarak vergi matrahının açındırılmasının önüne geçecek, düzenlenen tasdik raporlarında YMM’lere sorumluluk yüklediğinden dolayı da vergi güvenliğini güçlendirerek doğru beyan bilincini sağlamak açısından gelecek yıllarda mükelleflerin vergiye gönüllü uyumuna da çok önemli katkı sağlayacaktır.

*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.

 

KAYNAKÇA

  1. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 227. Maddesi
  2. 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
  3. Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları ve Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik
  4. 49 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği
  5. Gelir İdaresi 2024, 2025 Yılı Vergi Harcamaları Raporu, https://www.gib.gov.tr/kurumsal/planlar-ve-raporlar/vergi-harcamalari-raporlari
  6. Gelir İdaresinin 16.03.2026 Tarihli “49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği İle Gelir Vergisi İstisna, İndirim ve Uygulama Tasdik Raporunun Kapsamı Hakkında Duyurusu” (https://www.gib.gov.tr/duyuru-)