İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Özet: Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre mükelleflerden yıl içinde tevkif yoluyla kesilen vergiler yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilmekte ve kalan tutar ödenecek vergi olarak tahakkuk ettirilmektedir. Yıl içinde kesilen vergilerin hesaplanan vergiden fazla olması durumunda ise aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilmekte ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade edilmektedir.
Anahtar kelimeler: Yıllık beyannamede tevkifatın mahsubu, mahsuben/nakden iade şartları, 2026 yılı nakden iade limitleri, inceleme raporu şartı.
1. Gelir/Kurumlar Vergisi Beyannamesinde İade Çıkması
2025 yılına ilişkin gelir vergisi beyan dönemi sona erdi ve artık yıllık beyannamede ödenecek gelir vergisi değil de iade edilecek vergi çıkan mükellefler için bu verginin iade süreci başlamış bulunmaktadır. Kurumlar vergisi beyan dönemi ise devam etmekte olup 30 Nisan 2026 tarihinde sona erecektir.
2025 yılına ilişkin yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinin verilme sürecinin Mart ve Nisan/2025 aylarında tamamlanması sonrasında tevkif yoluyla kesilen vergilerden kaynaklanan mahsuben ve/veya nakden iade süreci mükelleflerin bağlı olduğu vergi daireleri tarafından yerine getirilecektir. Mahsuben iadenin süreci ve şartları daha kolay iken, nakden iadenin süreci ve şartları biraz daha ağırlaştırılmıştır. Gelir vergisi için bu süreç Nisan/2026 ayında başlamış, kurumlar vergisinde ise bu süreç Mayıs/2026 ayında başlayacaktır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Vergi tevkifatının mahsubu” başlıklı 121. maddesinde yer alan hükme göre; yıllık gelir vergisi beyannamesinde gösterilen gelire dâhil kazanç ve iratlardan Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesine göre kesilmiş bulunan vergilerin, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisine mahsup edileceği, mahsubu yapılan miktarın gelir vergisinden fazla olması halinde aradaki farkın vergi dairesince mükellefe bildirileceği ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade edileceği belirtilmiştir.
Diğer taraftan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 34. maddesine göre, kurumlar vergisi beyannamesinde yurt içinde kesilen vergilerin mahsubu mümkün bulunmaktadır. Buna göre, kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilen kazançlardan, KVK’nun 15. maddesinin birinci fıkrasına ve 30. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre kaynağında kesilmiş olan vergiler (hayat sigorta şirketlerinde matematik karşılıkların yatırıma yönlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratlar üzerinden yapılan kesintiler dahil), beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilmektedir. Mahsubu gereken miktar beyanname üzerinde hesaplanan kurumlar vergisinden fazla olursa, aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade edilmektedir.
2. İade Talebinin Gelir ve Kurumlar Vergisi Standart İade Sistemi (GEKSİS) Üzerinden Yapılması
Gelir İdaresi Dijital Vergi Dairesinde 13.03.2026 tarihinde yapmış olduğu “Gelir Ve Kurumlar Vergisi İade Taleplerinde Bazı Bilgi Ve Belgelerin İnternet Üzerinden Gönderilmesine İlişkin Duyuru” ile GEKSİS Kılavuzunun güncellenmiş olduğunu mükelleflere ve meslek mensuplarına açıklamıştır.
Güncellenen GEKSİS Kılavuzuna ve konuya ilişkin “Sık Sorulan Sorulara” (https://dijital.gib.gov.tr/duyurular#1/8NIv55wBcbBXlkCvTjd_) linkten ulaşılması mümkündür.
99 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde belirtildiği üzere; gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin iade taleplerini Gelir ve Kurumlar Vergisi Standart İade Sistemini (GEKSİS) kullanmak suretiyle yapmaları gerekmektedir. 193 sayılı GVK’nın 89. Maddesine göre, eğitim ve sağlık harcamalarını gelir vergisi beyannamesinde indirim konusu yapan mükelleflerin, GEKSİS iade talebi girişinde ilgili harcamalarına ait listeyi Kılavuzda belirtilen ekranlar üzerinden doldurmaları gerekmektedir.
GEKSİS kontrol raporunun oluşabilmesi için iade talep eden mükellefler tarafından internet vergi dairesi aracılığı ile bilgi girişi yapılması gerekmektedir. Bu şekilde yapılan bilgi girişleri iade talep dilekçesi mahiyetinde olmayıp, iade taleplerini elektronik olarak yapmak zorunda olan mükellefler standart iade talep dilekçelerini de vermeleri gerekmektedir.
Standart gelir/kurumlar vergisi iade talep dilekçelerini (1A-1B) vermeyen mükelleflerin GEKSİS kontrol raporu oluşturulmayacaktır. Mükelleflerin elektronik ortamda gönderecekleri bilgi ve belgeler esas alınarak iadelere yönelik kontrol ve analizler elektronik ortamda yapılacak olup Gelir İdaresi tarafından hazırlanan GEKSİS kontrol raporu iadeyi yapacak vergi dairesine sunulmaktadır. Mükellefler, oluşturulan GEKSİS özet raporuna internet vergi dairesi aracılığıyla ulaşabileceklerdir.
Beyannamelerini elektronik ortamda verme zorunluluğu bulunmayan mükelleflerin iade taleplerinde bu sistemi kullanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kazançları ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar olup 0012 kodundan (hazır beyan) beyanname veren mükellefler isterlerse, standart 1A- Gelir/Kurumlar Vergisi iade talep dilekçesi vererek ve GEKSİS girişi yaparak iade talebinde bulunabilirler. Diğer taraftan, elektronik ortamda gönderilemeyen diğer belge/liste/tablolar kağıt ortamında dilekçe ekinde vergi dairesine verilecektir.
3. Mükelleflerin İade İçin Başvuru Süresi
Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan yıl içinde kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisine mahsup edilmekte ve mahsubu yapılan miktar gelir vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilmekte ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunmaktadır. 252 seri no.lu GVGT’de, mahsup taleplerinin yerine getirilmesinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan zamanaşımı hükümlerinin göz önünde bulundurulacağı açıklanmıştır.
4. Yıllık Beyannamede Mahsup Sonrası Kalan Kısmın Diğer Vergi Borçlarına Mahsuben İadesinin Şartları
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyannamede mahsuplar sonunda kalan kısmının diğer vergi borçlarına mahsup talebi, tutarına bakılmaksızın ve inceleme raporu ve teminat aranılmadan yerine getirilmektedir. Mahsup talebinin 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekindeki iade talep dilekçesi (1A) ile yapılması gerekmektedir. Mahsuben iade işlemi, aranan tüm belgelerin tamamlanması koşuluyla, yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği tarih esas alınarak yapılacaktır.
Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin kanuni süresinde verilmemesi ya da sair nedenlerle ikmalen veya re’sen yapılan tarhiyatlar üzerine tahakkuk eden vergiler ile ilgili olarak daha önce tevkif yoluyla kesilen vergiler öncelikle tarhiyat aşamasında vergi dairesince dikkate alınarak yerine getirilir. Bu mahsuplar sonunda kalan kısım talep edilmesi halinde diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu durumda mahsup talepleri iade talep dilekçesinin (1A) ve eklerinin eksiksiz olarak vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarihten itibaren hüküm ifade eder. Bu tarihten itibaren mükelleflerin mahsubunu talep ettikleri vergi borçları için gecikme zammı uygulanmaz.
Mükellefin vadesi gelmiş vergi borcunun bulunmaması halinde, iade alacağının sonraki dönemlerde vadesi gelecek vergi borçlarına mahsubu da mümkündür. Bu taktirde mahsup talebi sonraki dönemlerde doğacak verginin tahakkuku ile hüküm ifade eder. Mahsup taleplerinin yerine getirilmesinde, zamanaşımı hükümleri göz önünde bulundurulur.
Mükellefler, ortağı bulundukları adi ortaklık veya kollektif şirketlerin müteselsilen sorumlu oldukları vergi borçlarına da mahsuben iade talebinde bulunabilirler. Bu taleplerin yerine getirilebilmesi için, iade alacaklısı mükellefin muaccel hale gelmiş vergi borcunun bulunmaması ve mahsup dilekçesinde adi ortaklık veya kollektif şirketin hangi dönem borçları için mahsup talep edildiğinin belirtilmesi gerekir.
5. Mükelleflere 2026 Yılında Yapılacak Nakden İadelerde Parasal Sınırlar ve Gerekli Şartlar
252 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği kapsamında, 2026 takvim yılına ilişkin nakden iade hadleri şöyledir.
2025 yılı için 2026 yılı Mart ayında verilen gelir vergisi beyannameleri ve 2026 yılı Nisan ayında verilecek kurumlar vergisi beyannamelerinden kaynaklanan iade alacaklarının nakden iadesinde 2026 yılı için belirlenen bu tutarlar dikkate alınacaktır.
Buna göre, tevkif yoluyla kesilen vergilere ilişkin nakden iade edilecek tutarın 426.000 TL’yi geçmemesi halinde iade talebi, iade talep dilekçesi (1A) ile birlikte bu dilekçenin "Nakden İadelere İlişkin Açıklamalar" kısmında yer alan eklenecek belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi kaydıyla inceleme raporu ve teminat aranmaksızın yerine getirilecektir.
Nakden iade talebinin 426.000 TL’yi aşan kısmının iadesi her durumda vergi inceleme raporu sonucuna göre yerine getirilir. Ancak, nakden iade talebinin 4.266.000 TL’ye kadar olan kısmı mükellefle süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlenmiş yeminli mali müşavirce düzenlenecek tam tasdik raporu uyarınca iade edilir. Nakden iade talebinin 4.266.000 TL’yi aşması durumunda ise iade talebi her hâlûkârda vergi inceleme raporu sonucuna göre yerine getirilecektir.
6. Geçmiş Yıllara Ait Olup 2026 Yılında Yapılan Nakden İade İşlemlerinde 2026 Yılı İçin Belirlenen Nakden İade Tutarlarının Alınması
2025 yılına ilişkin olarak Mart/2026 ayında verilen gelir vergisi beyannamesinde tevkif yoluyla kesilen vergilerden kaynaklanan nakden iade işlemlerinde, 2025 yılının hadleri değil, 2026 yılının nakden iade hadleri esas alınacaktır. Yine örneğin 2022, 2023, 2024 yılları gibi önceki yıllara ait olup henüz sonuçlanmayan nakden iade işlemlerinde, ilgili yılların hadleri değil, iade işlemlerinin yapıldığı 2026 yılına ilişkin nakden iade hadlerinin esas alınması gerekmektedir.
Öte yandan, tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsubu ve kalan kısmın iadesi konusunda 315 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile değişen 252 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin; “4.5. Tebliğ Düzenlemelerinin Geçerli Olacağı İadeler” başlıklı bölümünde; bu Tebliğde yapılan açıklamaların, geçmiş dönemlere ilişkin olup da henüz sonuçlandırılmamış mahsup ve iade talepleri hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı Tebliğin “4.5.1. Sonuçlanmamış iade talepleri” bölümünde ise, bu bölümün yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sonuçlanmamış iade talepleri hakkında bu bölümü ihdas eden Tebliğ hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Dolayısıyla, 2026 takvim yılı için belirlenen nakden iade hadlerinin, 2025 yılı ve önceki yıllara ait olup henüz sonuçlandırılmamış tevkif yoluyla kesilen vergilerin nakden iadesi işlemlerinde de dikkate alınması gerekmektedir. Buna göre, önceki yıllara ait olup henüz sonuçlandırılmamış tevkif yoluyla kesilen vergilerin 2026 yılında yapılacak nakden iadesi işlemlerinde, 2026 yılı için belirlenen nakden iade hadlerinin esas alınması gerekmektedir.
Örneğin 2025 yılı için Mart/2026 ayında verilen yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde ortaya çıkan nakden iade tutarları için yapılacak nakden iade talebi 2026 yılında yapılması durumunda, talebin yapıldığı 2026 yılının tutarları dikkate alınacaktır. Dolayısıyla, gelir vergisi mükelleflerinin nakden iade talebini beyannameyi verdikleri aydan sonra Nisan ayı ve sonraki aylarda yapması durumunda, 2026 yılının nakden iade taleplerine ilişkin hadlerin dikkate alınması gerekmektedir. Yoksa iadenin doğduğu beyannamenin 2023, 2024 ve 2025 yılına ait olduğunu ileri sürmek suretiyle ilgili yıl iade hadlerinin esas alınması gerektiğini söylemek zorlama bir yorum olacaktır. Önemli olan nakden iade için başvurunun ve iadenin yapıldığı dönemdir. Esasen Gelir İdaresinin uygulaması da bu yöndedir ve vergi daireleri bu şekilde nakden iade işlemlerini yapmaktadır.
Ancak, örneğin 2025 yılına ilişkin gelir vergisi beyannamesinden doğan iade alacağına ilişkin olarak mükellefin 20.04.2026 tarihinde iade talebinde bulunması durumunda vergi dairesi tarafından nakden iade işlemlerinin 2026 yılında tamamlanmadığı ve 2027 yılında yapılması durumunda, yapılacak iade işlemlerinde dikkate alınması gereken tutar olarak, başvurunun yapıldığı 2026 yılında geçerli olan tutarların dikkate alınması gerekmektedir.
7. Sonuç
Tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyannamede mahsubu sonrasında kalan tutarın nakten veya mahsuben iadesi konusunda bugüne kadar Gelir İdaresi tarafından gerekli düzenlemeler; 252 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, 79 No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde, 429 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde, 22.01.2016 tarihli ve 99 no.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde ve son olarak da 315 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği seri no:252’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yayımlanmış bulunmaktadır.
Mahsuben veya nakden iade talepleri, Dijital Vergi Dairesi/İnternet Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) sistemi üzerinden “1A-Gelir/Kurumlar Vergisi İ.T.D.” ile elektronik ortamda yapılabilmektedir. Beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olan gelir vergisi mükellefleri ile kurumlar vergisi mükelleflerinin iade talepleri Gelir ve Kurumlar Vergisi Standart İade Sistemi (GEKSİS) kullanılmak suretiyle yapılmaktadır.
Kazançları ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlardan ibaret olup 0012 kodundan Dijital Vergi Dairesi (Hazır Beyan Sistemi) üzerinden beyanname veren mükellefler isterlerse GEKSİS girişi yaparak standart 1A-Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talep Dilekçesi verip iade talebinde bulunabilirler. Beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu olmayan bu mükellefler iadelerini kâğıt ortamında vergi dairesine dilekçe vererek de talep edebilirler.
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından tevkif yoluyla kesilen vergilerin yıllık beyannamede mahsuplar sonunda kalan kısmının diğer vergi borçlarına mahsup talebi, tutarına bakılmaksızın ve inceleme raporu ve teminat aranılmadan yerine getirilmektedir.
2026 yılında inceleme raporu ve teminat aranmaksızın yapılabilecek nakden iade tutarı 426.000 TL, yeminli mali müşavirce düzenlenecek tam tasdik raporu uyarınca yapılabilecek nakden iade tutarı 4.266.000 TL olarak belirlenmiş bulunmaktadır. Bu tutarların aşılması halinde nakden iade işlemleri mutlaka vergi inceleme raporu sonucuna göre yerine getirilecektir. 2025 yılı ve önceki yıllara ait olup henüz sonuçlandırılmamış tevkif yoluyla kesilen vergilerin iade talebinin 2026 yılında yapılması durumunda, 2026 takvim yılı için belirlenen nakden iade hadlerinin dikkate alınması gerekmektedir.
KAYNAKÇA