Mali Suçları Araştırma Kurulu (“MASAK”) tarafından “Kiralık Hesaplarla Mücadele – Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” yayımlanmıştır.
Rehber, üçüncü kişiler tarafından kullanılan veya üçüncü kişilerin talimatları doğrultusunda işletilen gerçek ve tüzel kişi hesaplarının tespit edilmesine yönelik açıklamalar ve risk göstergeleri içermektedir. Bu kapsamda, yalnızca hesap sahibinin kendi hesabını başkasına kullandırması değil; şirket hesaplarının, paravan şirketlerin ve farklı finansal kanalların fonların toplanması, aktarılması veya gerçek faydalanıcının gizlenmesi amacıyla kullanılabileceği yapılar da ele alınmaktadır.
Rehber kimleri kapsıyor?
Rehber; bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, yetkili döviz müesseseleri, kuyumcular ve kıymetli maden alanında faaliyet gösterenler, sermaye piyasası aracı kurumları, serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler, noterler ve avukatlar dâhil olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında yükümlü olan kişi ve kuruluşlara yönelik sektörel risk göstergeleri içermektedir. Göstergeler, her sektörün faaliyet alanı ve tabi olduğu yükümlülükler çerçevesinde değerlendirilmelidir.
1. Kiralık hesapların temini ve yönetimi
Rehberde, gerçek kişilere ait hesapların yanı sıra tüzel kişi hesaplarının ve paravan şirketlerin de üçüncü kişiler tarafından kontrol edilebileceğine dikkat çekilmektedir. Şirketlerin kurulması veya devralınması, hesapların açılması ve finansal ürünlerin edinilmesi süreçlerinde görünürdeki hesap sahibi ile fiilî kontrolü elinde bulunduran kişinin farklılaşması, değerlendirilmesi gereken risk göstergeleri arasında yer almaktadır.
2. Yasa dışı ödeme altyapıları ve fon hareketleri
Fonların farklı hesaplarda toplanması, başka hesaplara aktarılması ve nihai alıcılara dağıtılması; hesapların dönüşümlü kullanılması ve teknik altyapılar aracılığıyla işlemlerin yönlendirilmesi rehberin ele aldığı başlıca konulardandır. Bu tür yapılarda fon hareketlerinin birden fazla hesap veya kuruluş üzerinden gerçekleştirilmesi, işlemler arasındaki bağlantıların ve ortak kontrol ihtimalinin birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.
3. Suç türleriyle bağlantılı risk göstergeleri
Rehberde kiralık hesapların yasa dışı bahis ve kumar, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, suç gelirlerinin aklanması, terörizmin finansmanı, yaptırımlardan kaçınma ve kayıt dışı faaliyetler gibi farklı amaçlarla kullanılabileceği örneklerle ele alınmaktadır. Bu çerçevede, işlemlerin yalnızca tutar veya sıklığına değil; fonların kaynağına, işlem taraflarına, hesap sahibinin ekonomik ve finansal profiline, işlemlerin amacına ve nihai faydalanıcıya ilişkin göstergelere de bakılması önem taşımaktadır.
4. Şüpheli işlem tespitinde dikkat edilecek hususlar
Rehber, şüpheli işlemlerin değerlendirilmesinde tek bir hesap veya işlem yerine, birbiriyle bağlantılı olabilecek hesapların ve fon hareketlerinin bir bütün olarak incelenmesine işaret etmektedir. Aynı cihaz, IP adresi, telefon numarası veya benzeri teknik unsurların birden fazla hesapta kullanılması; görünürde bağımsız kişilere ait hesaplar arasında tekrarlayan fon hareketleri; müşterinin profiliyle uyumsuz işlem hacimleri ve ekonomik gerekçesi açıklanamayan transferler, somut olayın özellikleri çerçevesinde dikkate alınabilecek göstergeler arasındadır.
5. Şüpheli işlem bildirimi öncesindeki değerlendirmeler
Rehberde, şüpheli işlem bildirimi öncesinde eldeki bilgilerin değerlendirilmesi, gerekli görülen ilave bilgi ve belgelerin temin edilmesi ve müşteri ile işlem ilişkisinin risk esaslı biçimde incelenmesi konuları ele alınmaktadır.
6. Sektörel risk göstergeleri
Rehber; bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, yetkili döviz müesseseleri, kuyumcular ve kıymetli maden alanında faaliyet gösterenler, sermaye piyasası aracı kurumları, serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler, noterler ve avukatlar bakımından sektörel risk göstergelerine yer vermektedir. Bu göstergelerin ilgili sektörün faaliyetleri, tabi olduğu yükümlülükler ve işlemin somut özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Değerlendirme
Rehberde yer verilen göstergeler, tek başına bir suçun işlendiğini veya her durumda şüpheli işlem bildirimi yapılması gerektiğini göstermez. Amaç, risklerin daha sistematik değerlendirilmesine ve şüpheli işlem bildirimlerinin etkinliğinin artırılmasına katkı sağlamaktır.
Rehbere buradan ulaşılabilir.
NAZALI VERGI & HUKUK