İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Özet: Her yıl olduğu gibi bu yılda üniversitelerin açılmasıyla birlikte; ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenim gören öğrenciler tarafından 2026-2027 eğitim-öğretim yılında Gençlik ve Spor Bakanlığına burs ve öğrenim kredisi başvuruları yapılmış olup öğrenim kredisi çıkan ve öğrenim süresince alınan krediler öğrencilerin öğretim kurumu ile ilişiğinin kesildiği tarihten 2 yıl sonra başlamak üzere kredi aldığı kadar sürede ve aylık dönemler halinde ödenecektir.
Anahtar kelimeler: Öğrenci, burs, öğrenim kredisi, öğrenim kredisi borcunun ödenmesi, öğrenim kredisi borcunun vergi dairesince tahsili.
Öğrencilere verilen kredi; Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmelik hükümlerine göre öğrenciye öğrenim kredisi olarak verilen borç parayı ifade ederken; Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği hükümlerine göre başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencilere eğitim desteği için karşılıksız verilen paraya ise burs denilmektedir. Yani burs karşılıksız olarak öğrenciye verilirken, öğrenim kredisi daha sonra geri alınmak üzere öğrenciye borç olarak verilmektedir.
351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu’nun amacı; yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.
Bu Kanuna göre verilen öğrenim kredisi, yükseköğrenim öğrencilerine devam ettikleri öğretim kurumunun normal öğrenim süresince verilen, zorunlu hizmet yükümlülüğü bulunmayan borç paradır. Yüksek öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.
Dolayısıyla, öğrenciye, öğrencilik halinin devam etmesi ve öğrenim ve/veya katkı (harç) kredisi almasına engel bir durumun olmaması koşuluyla okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar öğrenim ve/veya katkı (harç) kredisi verilmektedir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliğine göre; kredi başvuruları; öğrenci ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri, sosyal güvenlik kayıtları, öğrencinin yükseköğrenim programına yerleştiği puanı ve puan türü ile ihtiyaç ve yeterliliğin tespitine yönelik diğer bilgiler dikkate alınarak Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından değerlendirilmektedir. Değerlendirme neticesinde başvurusu uygun bulunanlara kredi tahsisi yapılmaktadır.
Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik öğrencilerinin başvuruları kendi içinde değerlendirilir. Bakanlık tarafından; kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgiler, öğrencinin beyanı ve gerektiğinde sunduğu belgeler değerlendirilerek, uygun bulunan başvurular işleme konulur. Yüksek öğrenimine yurt dışında devam eden öğrencilerin öğrencilik durumu her yıl Bakanlık tarafından belirlenen usulde teyit edilir. Bakanlık tarafından bilgi ve belgelerin gerçeğe uygunluğuna dair araştırma her zaman yapılabilir. Gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunduğu tespit edilenlere kredi verilmez.
Öğrenim kredisi, yüksek öğretim kurumlarından herhangi birinde öğrenim gören (ikinci öğretim ve özel yüksek öğretim kurumları dahil) ön lisans, lisans, yüksek lisans (master, doktora) ve açık öğretim öğrencilerine verilmektedir.
Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredisi olarak verilen miktar kadardır. Öğretim kurumundan mezun olan veya sağlık sebepleri dışında kendi isteği ile öğretim kurumunu bırakan ya da herhangi bir sebeple öğretim kurumundan çıkarılan öğrenciler, öğretim kurumu ile ilişiğinin kesildiği tarihten iki yıl sonra başlamak üzere kredi aldığı kadar sürede ve aylık dönemler halinde borcunu ödemek zorundadır.
Borçlu borcunu erteleme talebinde bulunduğunda, borçlunun çalışmadığının Sosyal Güvenlik Kurumundan teyit edilmesi halinde, ilk yıl herhangi bir ilave olmadan, sonraki yıllarda ise her yıl için verilen miktara yüzde on ilave edilerek kredi borcu hesaplanır. Ancak ilgili yılda Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) yüzde ondan az olması halinde bu oran uygulanır. Erteleme işlemi en fazla üç defa yapılabilir.
Ödemenin askerlik dönemine rastlaması halinde borçlunun talebi üzerine herhangi bir ilave yapılmaksızın askerlik döneminin sonuna kadar kredi borcu ertelenir. Öğrencinin tabi olacağı yükümlülükler Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından hazırlanan taahhütnamede belirtilir. Düzenlenen taahhütnamelerde krediyi alacak öğrencinin, öğrencinin reşit olmaması halinde ise öğrenci ile birlikte veli veya vasisinin borçlu sıfatıyla imzası yeterlidir. Ancak yurtdışında öğrenim gören öğrencilerden Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından belirlenen şekilde kefil istenir.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununda 9/11/2022 tarihinde yapılan değişiklik sonucunda, öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcunun öğrenim kredisi olarak verilen miktar kadar olduğu düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeyle, öğrenim kredisi olarak verilen tutarlara toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle (endeksleme) öğrenim kredisi borcunun tespit edilmesi uygulamasından vazgeçilmiştir.
Ayrıca, anılan Kanunda yapılan değişikle, öğrenim kredisi almakta olan veya kredi borcunun ödeme zamanı henüz başlamamış kişilere öğrenim ve katkı kredisi olarak verilen tutarlara endeks hesaplanmayacağı düzenlenmiş, kredi geri ödemesi devam eden veya borçları vergi dairesine takip için bildirilmiş olan kişilere öğrenim ve katkı kredisi olarak verilen tutarlara ilave edilmiş endeks tutarları terkin edilmiştir.
Öğrenim ve katkı kredisi borç taksitlerinin süresinde ödenmemesi durumunda borç vergi dairesine aktarılmaktadır. Söz konusu borçlara ilişkin bilgiler, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından ilgili vergi dairelerine aktarılmakta olup, vergi daireleri kendilerine aktarılan bu tutarları takip ve tahsil etmektedir.
351 sayılı Kanun kapsamında verilen öğrenim ve katkı kredisine ilişkin taksitlerin son taksitin vade tarihine kadar ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen taksit tutarlarının 6183 sayılı Kanuna göre takip edilmek üzere ilgili vergi dairesine bildirilir. Bunun üzerine söz konusu taksitlere ilişkin ödeme emri düzenlenmek suretiyle takip işlemlerine başlanılır.
Buna göre, süresinde ödenmeyen kredi alacağına vade tarihinden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre ödeme tarihine kadar geçen her ay için ayrı ayrı ve ay kesirlerine günlük olarak gecikme zammı uygulanmaktadır. (Gecikme zammı oranı, 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 13/11/2025 tarihinden itibaren her ay için %3,7 olarak uygulanmaktadır).
Öğrenim kredisi borcuna ilişkin bilgiler, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından ilgili vergi dairelerine aktarılmakta olup, vergi daireleri kendilerine aktarılan bu tutarları takip ve tahsil etmektedir. Süresinde ödenmeyen kredi alacağına vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen her ay için ayrı ayrı ve ay kesirlerine günlük olarak gecikme zammı uygulanmaktadır.
Kredi borçları, Gelir İdaresinin gib.gov.tr internet adresi üzerinde bulunan Dijital Vergi Dairesi uygulaması, mobil telefonlar aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığının GİB mobil uygulaması ve e-Devlet kapısı üzerinden istenilen bilgiler girilerek görüntülenebilir.
Öğrenim kredisi borç ödemeleri;
yapılabilmektedir.
Öğrenim kredisi borcu nedeniyle vergi dairesi tarafından kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu şayet borcunu peşin olarak ödeme imkanı yoksa, tecil ve taksitlendirme talebinde bulunabilir. Ödeme güçlüğü çeken ve çok zor durumda olması nedeniyle borçlarını defaten ödeyemeyen mükelleflerin, yazı ile istemeleri ve teminat göstermiş (10.000.000 TL'nin üzerindeki borçlar için) olmaları şartıyla, 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak borçları tecil ve taksitlendirilebilir. Ancak, 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine göre borçları erteleme müessesesi bulunmamaktadır.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu kapsamında verilen öğrenim ve katkı kredisine ilişkin taksitlerin son taksitin vade tarihine kadar ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen taksit tutarlarının 6183 sayılı Kanuna göre takip edilmek üzere ilgili vergi dairesine bildirilir. Bunun üzerine söz konusu taksitlere ilişkin ödeme emri düzenlenmek suretiyle takip işlemlerine başlanılır.
Öğrenim kredisi borcu vergi dairesine aktarıldıktan sonra sadece tahsile yetkili kurum değişmektedir. Borcun vadelerinde herhangi bir değişiklik olmamakta ve ödeme planı aynı şekilde devam etmektedir. 6183 sayılı Kanuna göre öğrenim kredisi borçlarının peşin ödenmesi durumunda herhangi bir indirim olacağı yönünde düzenleme bulunmamaktadır.
Öğrenim kredisi taksitlerinin 5 yıllık tahsil zamanaşımı sürelerinin belirlenmesinde son taksitin vade tarihi esas alınacaktır. Zamanaşımı sürelerinin belirlenmesinde, 6183 sayılı Kanunda yer alan tahsil zamanaşımını kesen ve durduran hallerin esas alınması icap etmektedir.
Öğrenimi sırasında veya öğrenimden sonra ölenlerin veya %90 ve üzeri engel sahibi oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin kalan borçları silinir. Ayrıca, maddi veya hukuki nedenlerle takibinde yarar bulunmayan ve yılları bütçe kanunlarında gösterilen miktarları aşmayan kredi borçları terkin edilir.
Öğrenim kredisi borçlarının ödenmesi konusunda borçluların detaylı bilgi için, Gelir İdaresinin çağrı merkezi olan Vergi İletişim Merkezini (189) arayıp bilgi almaları mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, Gelir İdaresinin internet sayfasında (gib.gov.tr) yer alan bilgilere bakılmasında yarar vardır.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.