İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Bilindiği üzere, Yurt Dışında ve Yurt İçinde Bulunan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılmasına ilişkin son yasal düzenleme, 7582 sayılı Kanunun 10. maddesi ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 19. maddesinde yapılmıştır. Konu hakkında Gelir İdaresi tarafından 1 Seri No.lu Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliği hazırlanarak 04/07/2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Yapılan düzenlemeye göre; gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan aynı varlıkların 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi halinde; varlıkların değeri üzerinden %5 oranında (taahhüt durumuna göre %0-4 arasında) peşin olarak vergi ödenecektir.
Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi gerekmekte olup bu kapsamda varlıkların;
• Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda mevcut bulunan bir hesaba transfer edilmesi,
• Türkiye’de yeni açılacak bir banka veya aracı kurum hesabına transfer edilmesi veya
• Yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde olmak kaydıyla, gümrük işlemlerinin tamamlanarak ülkeye getirilmesi ve gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takip eden ilk iş günü sonuna kadar da Türkiye’deki banka veya aracı kurumlara yatırılması,
gerekmektedir.
Söz konusu düzenleme kapsamında, bildirilen varlıklara ilişkin olarak mükelleflere çok önemli vergisel avantajlar sağlanmakta olup özetle şöyledir;
Bu çalışmamızda, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin olarak mükellefler hakkında vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmamasının şartlarından kısaca bahsedeceğiz.
Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarına sahip olan gerçek ve tüzel kişiler düzenlemeden yararlanabilecektir. Türkiye'de bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları için;
söz konusu varlıklarını bildirerekbu düzenlemeden yararlanabilecektir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri ile vergi mükellefiyeti bulunmayanlar, yurt içinde bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını bildirebileceklerdir.
Gerçek ve tüzel kişiler ile vergi mükellefiyeti bulunmayanlar, yurt dışında veya yurt içinde bulunan varlıklarını Tebliğ ekinde yer alan formu (Ek-1) iki nüsha halinde düzenleyerek bankalara veya aracı kurumlara bildireceklerdir. Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, bildirilen varlıkların değeri üzerinden %5 oranında peşin olarak vergiyi tahsil edeceklerdir.
Banka ve aracı kurumlar tarafından peşin olarak tahsil edilen vergi; bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar, vergi sorumlusu sıfatıyla, Tebliğ ekinde yer alan beyanname (Ek-3) ile bağlı bulunulan vergi dairesine beyan edilecektir. Beyan edilen varlıkların değerleri üzerinden, vergi dairelerince tarh edilen vergiler, banka ve aracı kurumlar tarafından vergi sorumlusu sıfatıyla beyan süresi içinde ödenecektir.
Ancak, banka veya aracı kurumlara bildirilen varlıkların; vadeli hesaplarda, 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri, kira sertifikaları, girişim sermayesi yatırım fonlarında belirtilen sürelerde tutulmasının taahhüt edilmesi halinde daha düşük vergi oranları uygulanacaktır. Taahhüt sürelerine göre uygulanacak vergi oranları şöyle olacaktır.
|
Taahhüt Süresi |
Vergi Oranı |
|
En az 5 yıl |
|
|
En az 4 yıl |
|
|
En az 3 yıl |
|
|
En az 2 yıl |
|
|
En az 1 yıl |
|
İndirimli oran uygulamasından yararlanılabilmesi için, bildirime konu edilen varlıkların belirtilen kıymetlerde ve sürelerde değerlendirileceğine ilişkin olarak Tebliğ ekinde yer alan taahhütnamenin (Ek-2), bildirim sırasında banka veya aracı kurumlara verilmesi zorunludur. Bu kapsamda verilecek taahhütnameler için damga vergisi alınmayacaktır.
1/1/2027 tarihinden 31/7/2027 tarihine kadar yapılan bildirimlerde, Tebliğde yer alan vergi oranlarına yarım puan artırım uygulanacaktır. Buna göre, bu dönemde yapılan bildirimlerde hesaplanacak vergi, artırımlı oran üzerinden tahsil edilecektir. Bildirimin son tarihi olan 31/7/2027 tarihinin Cumhurbaşkanına verilen yetki ile uzatılması halinde ise bu tarihten sonra yapılacak bildirimlerde vergi oranı ilave yarım puan artışla toplamda 1 puan artırımlı olarak uygulanacaktır.
Tüm bu hususlar dikkate alındığında taahhüt süresi ve bildirim tarihine göre uygulanacak vergi oranları aşağıdaki şekilde olmaktadır.
|
Taahhüt Süresi |
31/12/2026 tarihine kadar yapılacak bildirimlerde vergi oranı |
1/1/2027-31/7/2027 tarihleri arasında yapılacak bildirimlerde vergi oranı |
31/7/2027 tarihinin Cumhurbaşkanınca uzatılması halinde yapılacak bildirimlerde vergi oranı |
|
5 yıl |
%0 |
%0,5 |
%1 |
|
4 yıl |
%1 |
%1,5 |
%2 |
|
3 yıl |
%2 |
%2,5 |
%3 |
|
2 yıl |
%3 |
%3,5 |
%4 |
|
1 yıl |
%4 |
%4,5 |
%5 |
|
|
%5 |
%5,5 |
%6 |
Evet daha öncede belirtmiş olduğumuz gibi bildirimde bulunulan varlıklara isabet eden tutarlar için hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacaktır. Ancak, gerçek ve tüzel kişilerin vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaması hükmünden yararlanabilmesi için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gerekmektedir:
Bildirilen varlıklar dışındaki nedenlerle başlatılan vergi incelemesi veya takdire sevk işlemleri sonucunda bulunan matrah farkının, bildirime konu edilen varlıklardan kaynaklandığının tespit edilmesi halinde:
Vergi incelemesine başlanıldıktan veya takdir komisyonuna sevk edildikten sonra yapılan bildirimler, vergi inceleme veya takdir komisyonu kararı sonucunda tespit edilen matrah farkları üzerinden vergi tarhiyatı yapılmasına engel olmayacaktır. Ayrıca, bu kapsamda bildirime konu edilen tutarlar, tespit edilen matrah farklarına mahsup edilemez.
Ancak, vergi dairesi ya da vergi incelemesine yetkili olanların bilgisine girmekle birlikte vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk işleminden önce bildirimde bulunulması durumunda ise vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmamasına ilişkin hükümden yararlanılabilecektir.
Bildirilen varlıklara ilişkin olarak taahhütte bulunanların; yurt dışındaki varlıkların Türkiye’ye transfer edildiği veya yatırıldığı tarihten, Türkiye’deki varlıkların ise bildirildiği tarihten itibaren on gün içinde bildirilen tutarları taahhüt konusu varlıklara dönüştürmeleri gerekmektedir.
Bildirimde bulunanlar tarafından taahhüt süresine uyulmaması durumunda, varlığın bulunduğu banka veya aracı kurum tarafından, bildirim tutarı esas alınarak zamanında alınmayan vergi tutarı tespit edilecektir. Bu tutara isabet eden vergi ve gecikme faizi kesinti yoluyla tahsil edilecek ve tahsil edildiği ayı takip eden on beşinci günün akşamına kadar vergi dairesine ödenecektir. Bildirilen varlıklara ilişkin olarak taahhütlere uyulmaması durumunda, zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler için vergi ziyaı cezası uygulanmayacaktır.
Bildirilen varlıkların Türkiye’ye getirilmemesi ve banka veya aracı kurumlara transfer edilmemesi ya da yatırılmaması nedeniyle şartların ihlal edilmesi halinde, banka veya aracı kurumlar bu ihlali vergi dairesine bildirilecektir. Bunun üzerine, taahhüt nedeniyle zamanında alınmayan vergiler gecikme faiziyle birlikte vergi dairesince tehsil edilecektir. Ancak, bu vergiler için vergi ziyaı cezası uygulanmayacaktır.
Sonuç olarak, vergiye gönüllü uyumu artırmak amacıyla, gerçek veya tüzel kişilerce, yurtiçinde ve yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi ve hesaplanan verginin ödenmesi halinde; bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacaktır. Ancak, gerçek ve tüzel kişilerin bu imkanlardan yararlanabilmesi için gerekli olan şartların sağlanması gerekmektedir.
Konu hakkında detaylı bilgi için Gelir İdaresi tarafından hazırlanan Rehber ve infografiklere bakılmasında fayda olup söz konusu çalışmalar gib.gov.tr’de yayınlanmış bulunmaktadır. Ayrıca, getirilen bu imkandan yararlanmak isteyenlerin tereddüt ettikleri her konuda Gelir İdaresinin çağrı merkezi olan Vergi İletişim Merkezinden (189) bilgi alması mümkündür.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.
KAYNAKÇA
1. 21.05.2026 Tarih ve 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
2. 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun Geçici 19. Maddesi
3. 04/07/2026 Tarihli ve 33300 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan 1 Seri No.lu Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ
4. Yurt Dışında Ve Yurt İçinde Bulunan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Rehberi, Temmuz/2026, Yayın No: 613, https://www.gib.gov.tr/yardim-kaynaklar/rehber-ve-brosurler
5. https://www.gib.gov.tr/yardim-kaynaklar/infografikler