İmdat TÜRKAY/Gelir İdaresi Grup Başkanı
Özet: 193 sayılı GVK’nın mükerrer 20/D maddesine göre, Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar, belirli şartlar dâhilinde 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamındaki yurt dışı kazanç ve iratlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez. Türkiye’de elde edilen diğer gelirler nedeniyle yıllık beyanname verilse dahi, istisna kapsamındaki yurt dışı kazanç ve iratlar beyannameye dahil edilmez.
Anahtar kelimeler: Yurt dışı kazanç istisnası, Türkiye'de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmayanlar, 20 yıl gelir vergisi istisnası, istisna belgesi.
1. Yurt Dışı Kazanç İstisnası 4 Haziran 2026’da Yürürlüğe Girmiştir
Bilindiği üzere, 21.05.2026 tarih ve 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 4. maddesiyle, Gelir Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 20/D maddesi kapsamında, Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratların, belirli şartlar dâhilinde 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna edilmesine yönelik düzenleme, l.l.2026 tarihinden itibaren Türkiye'ye yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere kanunun yayım tarihi olan 04.06.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, Gelir İdaresi tarafından hazırlanan ve 04.07.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır. Gelir İdaresi son olarak konu hakkında gib.gov.tr’de, Genel Tebliğ kapsamında hazırlamış olduğu “Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlarda Vergi İstisnası Rehberi” ile konuya ilişkin İnfografik yayınlamış bulunmaktadır.
Konu hem güncel hemde uygulaması çok yeni, dolayısıyla yavaş yavaş konuya ilişkin tereddüt edilen sorular meslek mensupları tarafından sorulmaya başlanmış ve istisna belgesi almak için vergi dairesine başvurular yapılmaya başlamıştır.
Konu hakkında daha önce kanuni düzenleme sonrasında ve Genel Tebliğin yayınlanma aşamasında 08.06.2026 tarihinde “Türkiye'de Yerleşmiş Sayılan Kişilerin Yurt Dışı Kazançlarının 20 Yıl Gelir Vergisinden İstisna Edilmesi” adlı düzenlemenin gerekçesi ve dünya örneklerini de inceleyen kapsamlı bir bir çalışma yapmıştık (https://nazaligundem.com/tr/yayinlar/turkiyede-yerlesmis-sayilan-kisilerin-yurt-disi-kazanclarinin-20-yil-gelir-vergisinden-istisna-edilmesi?onlyTm=&tm=).
Bu çalışmada ise istisna uygulamasından yararlanmak için kişilerin ve vergi dairelerinin yapması gerekenler özet bilgiler halinde anlatılmıştır.
2. Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç Ve İratlarda Gelir Vergisi İstisnasının Esasları
Gerçekten de yapılan bu düzenleme dünya örneklerine baktığımızda çok daha uzun süreli olup uzun vadede Türkiye'ye yabancı sermaye girişi sağlaması ve varlıklı kişilerin Türkiye'de yerleşip yaşamalarını, Ülkemizde harcama yapmalarını ve zamanla yurt dışı gelirlerini buraya getirmelerini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Düzenlemeye göre; Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna olacaktır. İstisnadan sadece gerçek kişiler yararlanabilecek olup kurumlar vergisi mükellefleri bu istisnadan yararlanamayacaktır.
Düşünsenize, 2026 yılında Londra’dan gelip Türkiye’ye yerleşen bir kişi; 2023, 2024 ve 2025 yıllarında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti yoksa, 2026 yılından sonra 20 yıl yani 2046 yılına kadar yurt dışı kazançları gelir vergisinden istisna olacak ve yıllık beyanname vermeyecektir.
Gelir İdaresi uygulamaya ilişkin usul ve esasları 04.07.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde örneklerle detaylı olarak açıklamış bulunmaktadır.
Yurt dışından Ülkemize gelerek yerleşen kişilerin/mükelleflerin söz konusu gelir vergisi istisnasından yararlanmak için yapmaları gerek işlemlerin süreci çok basit ve kolaydır. Şöyle ki istisnadan yararlanmak isteyen mükelleflerin;
Gelir Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 20/D maddesinde yer alan düzenlemeye göre; Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla, Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisnadan; 1.1.2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmayanlar yararlanabilecektir.
İstisnadan yararlanabilmek için vergi dairesine başvuru tarihi itibarıyla Türkiye’de yerleşmiş sayılmak gerekiyor. Bu konu en temel şart olup istisnadan, 1.1.2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler yararlanabilecektir. Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar ise; ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar veya bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlardır. Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmeyecektir.
Türkiye’de yerleşmiş sayılan ve istisnadan yararlanmak isteyen mükelleflerin, tarha yetkili vergi dairesine başvurarak istisna kapsamındaki kazanç ve iratlarına ilişkin olarak 333 Seri No.lu GV Genel Tebliği ekinde yer alan “EK-1 Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesini” almaları gerekmektedir. Bu belgeyi, vergi dairesi müdürü imzalayacak ve Türkiye’ye yerleşen kişiye yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnasından faydalanılabilmesi için verilecektir.
Mükelleflerin, Türkiye’de yerleşmiş sayıldıkları takvim yılının sonuna kadar vergi dairesine başvuru yapmaları, takvim yılının son iki ayında Türkiye’de yerleşmiş sayılanların ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar başvuru yapmaları gerekir. İstisnadan yararlanmak için vergi dairesine başvurunun süresinde yapılması çok önemlidir.
Örneğin, 15.08.2026 tarihinde Türkiye’ye yerleşen ve 30.11.2026 tarihinde vergi dairesine başvuran kişiye; vergi dairesi kişinin 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye'de mükellefiyetinin ve ikametgâhının bulunmadığına ve Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı takvim yılı olan 2026 yılının sonuna kadar yani süresinde başvuruda bulunduğunu dikkate alarak istisna belgesini verecektir.
Örneğin kişi 15.12.2026 tarihinde Türkiye’ye yerleşmiş olsaydı ve başvurusunu da vergi dairesine 20.02.2027 tarihinde yapsaydı; kişinin 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin ve ikametgâhının bulunmadığı, 2026 takvim yılının son iki ayında Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı ve takip eden takvim yılının 2027 yılı Şubat ayının sonuna kadar, yani süresi içinde başvuruda bulunduğu anlaşılması halinde kişiye istisna belgesi verilecektir.
Örneğin, 15.10.2026 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişinin 20.07.2027 tarihinde istisna belgesi almak için başvuruda bulunması durumunda, vergi dairesince yapılan kontrolde kişinin 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye'de mükellefiyetinin bulunmadığı ve yerleşmiş sayılmadığı anlaşılsa dahi Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı takvim yılı olan 2026 yılının sonuna kadar yani süresinde başvuruda bulunmadığı için istisna belgesi verilmeyecektir.
Vergi daireleri tarafından, başvuruda bulunan mükelleflerin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunup bulunmadığı ile Türkiye’de yerleşmiş sayılıp sayılmadığı kontrol edilecek, ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmadığının, Türkiye’de yerleşmiş sayıldığının ve süresinde başvuru yapıldığının tespitini müteakip başvuru sahiplerine istisna belgesi verilecektir.
Vergi daireleri başvuruyu yapan kişilerin mükellefiyet kayıtlarına bakacaklar ve Türkiye’de yerleşip yerleşmediklerini Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) üzerinden kontrol edecektir. Vergi daireleri bu kontrol sırasında kişilerden başka bir belge istemeyeceklerdir. Vergi dairesi Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişilerden çalışma izin belgesi veya başka bir belge istememektedir.
Söz konusu istisna belgesinde, kişi tarafından verilen dilekçede belirtilen hususların aksine bir durumun tespiti veya sonradan ortaya çıkması halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna bağlı ceza, faiz ve zamlardan kişinin sorumlu tutulacağı açıkça yazmaktadır. Bu belgede, istisnanın uygulanmasında, Genel Tebliğdeki usul ve esaslara uyulmaması halinde gerekli müeyyidelerin uygulanacağı belirtilmektedir.
Türkiye’de örneğin 15.08.2026 tarihinde yerleşmiş sayılan ve 20.10.2026 tarihinde Türkiye’de kumaş imalatı üretimi yapan bir atölyeyi devralan kişinin 20.12.2026 tarihinde istisna belgesi almak için vergi dairesine başvuru yapması halinde; mükellefin Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılı olan 2023, 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye'de mükellefiyetinin ve ikametgâhının bulunmadığı, Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı takvim yılı olan 2026 yılının sonuna kadar yani süresinde başvuruda bulunduğu anlaşılmış olduğundan, şartları taşıması üzerine mükellefe istisna belgesi verilecektir.
Örneğin İngiltere’den gelerek 20.05.2027 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişi, 2.10.2027 tarihinde istisna belgesi almak için vergi dairesine başvuruda bulunmuştur. Yani, 2027 yılının sonuna kadar süresinde başvuruda bulunmuştur. Vergi dairesince yapılan kontrolde kişinin 2023 takvim yılında Türkiye'de ikametgâhının bulunduğu ve 25.10.2025 tarihinde Türkiye'den ayrıldığı anlaşılmıştır.
Görüldüğü üzere kişi, Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı takvim yılı olan 2027 yılının sonuna kadar süresinde başvuruda bulunmuştur. Ancak, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılı olan 2024, 2025 ve 2026 yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin ve ikametgâhının bulunup bulunmadığı kontrol edilmiş ve 2024 ve 2025 yıllarında Türkiye’de ikametgâhının olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartını sağlamadığı anlaşıldığından, mükellefin istisna belgesi başvurusu olumsuz sonuçlanacak ve kişiye 2024 ve 2025 takvim yıllarında Türkiye’de ikametgâhı olduğundan istisna belgesi verilmeyecektir.
Örneğin, kişinin Finlandiya’dan gelerek Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı tarihin 15.4.2027 olduğu ve istisna belgesi almak için vergi dairesine 20.8.2027 tarihinde başvurduğu anlaşılmıştır. Vergi dairesince yapılan kontrolde, mükellefin Türkiye’de ticari kazanç nedeniyle mükellefiyet başlangıç tarihinin 1.1.2023 olduğu ve 2025 takvim yılında Türkiye’de ticari kazanç nedeniyle mükellefiyetinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılından birinde Türkiye’de gelir vergisi mükellefiyetinin bulunması nedeniyle mükellefe istisna belgesi verilmeyecektir.
İstisnadan faydalanan gerçek kişilerin istisna kapsamına girmeden önce, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması, diğer şartların sağlanması kaydıyla istisnadan yararlanmasına engel değildir. Burada dikkat edilmesi gereken gelir unsuru ücret geliridir. Ücret geliri elde edilmesi istisnadan yararlanmaya engel olurken diğer üç gelir unsurunu elde etmek engel değildir.
Örneğin, 2027 yılında Almanya’dan gelerek Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişinin yılsonuna kadar süresinde istisna belgesi almak için vergi dairesine başvuruda bulunmuştur. Vergi dairesince yapılan kontrolde, kişinin 2025 ve 2026 yıllarında kira geliri ve değer artışı kazancı ve kar payından dolayı gelir vergisi beyannamesi verdiği anlaşılmıştır. Kişinin gerekli şartları taşıması kaydıyla, bu üç gelir unsuru için ilgili yıllarda beyanname vermesi istisna belgesi almasına engel değildir.
Örneğin, 2027 yılında Katar’dan gelerek Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişinin yılsonuna kadar süresinde istisna belgesi almak için vergi dairesine başvuruda bulunduğunu varsayalım. Vergi dairesince yapılan kontrolde, kişinin Türkiye’de 2025 yılında tek işverenden tevkifata tabi ücret geliri elde ettiği anlaşılmıştır. Bu durumda, kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılı içinde ücret geliri elde ettiği anlaşılmış olduğundan, kişiye istisna belgesi verilmeyecek ve istisnadan yararlanamayacaktır.
Burada önemli olan kişinin Türkiye’de bir işverene bağlı olarak ücret geliri elde etmiş olmasıdır. Ücret gelirinin yıllık beyanname ile beyan edilip edilmemesinin bir önemi yoktur. Ücret gelirinin tek veya birden fazla işverenden tevkifatlı veya tevkifatsız olarak elde edilmiş olmasının da bir önemi yoktur. Burada önemli olan kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılı içinde ücret geliri elde etmiş olmasıdır.
Kanun koyucu bu istisna uygulamasında, Türkiye’ye ilk defa varlıklı kişilerin ve uzman personelin gelmesini teşvik etmeyi amaçlamış olduğundan, daha önce Türkiye’de tam veya dar mükellef kapsamında ikamet etmiş, çalışmış ve ücret geliri elde etmiş kişileri istisna kapsamına almamıştır.
Örneğin 193 sayılı GVK’nın 23/14. maddesi kapsamında; kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisnadır. Dolayısıyla bu firmalara bağlı olarak Türkiye’de bulunan irtibat ofislerinde çalışmak için Türkiye’ye gelen ve ücret geliri elde eden kişiye GVK’nın mükerrer 20/D maddesi kapsamında istisna belgesi verilmesi mümkün değildir.
Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, belirli şartları sağlamaları halinde yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır. İstisna şartlarını haiz mükellefler tarafından, istisna kapsamındaki kazanç ve iratları için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek, diğer gelirleri nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu kazançlar beyannameye dahil edilmeyecektir.
Yani Türkiye’ye yerleşen ve gelir vergisi mükellefi olan bir gerçek kişi istisna kapsamındaki yurt dışı kazançları için hiçbir şekilde yıllık beyanname vermeyecek, diğer gelirler için vereceği yıllık beyannameye de bu istisna kapsamındaki kazançları dahil etmeyecektir. Yıllık beyanname vermeme konusunda yıllık olarak belirlenen bir hadde yoktur. Yani istisna mutlak bir istisna olup istisna edilen kazanç tutarı ne kadar olursa olsun tamamı gelir vergisinden istisna olacaktır. Ancak, sadece yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar gelir vergisinden istisna olup bu kişilerin Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratları için vergisel yükümlülükler devam edecektir.
Örneğin 2027 yılında Londra’dan İstanbul’a gelip yerleşen ve şartları sağlaması nedeniyle vergi dairesinden istisna belgesi alan kişi, 2027 yılında Türkiye’de ve Londra’da elde ettiği kira geliri ve kar payları için sadece Ülkemizdeki gelirlerini beyan edecek, yurt dışından elde ettiği gelirler beyan edilmeyecektir.
İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler, Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez. Bunun nedeni çok basittir, çünkü istisna nedeniyle yıllık beyannameye dahil edilmeyen kazanç ve iratlara ilişkin olarak ödenen vergiler gelir vergisinin sistematiği gereğince beyannameye dahil edilen diğer gelirler üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilemez. Benzer sistematik gereğince, istisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınamaz.
Söz konusu gelir vergisi istisnasından yararlanmaya başlayan bir mükellefin, istisna şartlarını taşımadığının vergi dairesince sonradan tespit edilmesi halinde; tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle tahsil edilecektir. Bu durumda, vergi dairesince kişiye verilen istisna belgesi de iptal edilecektir.
Gelir Vergisi Kanununun 3. maddesinde yer alan ve genel kuralı belirleyen hükme göre, Türkiye’de yerleşmiş olanların Türkiye içinde ve dışında elde ettiği kazançların tamamı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla, Türkiye’de yerleşmiş sayılmayanlar ile 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği kapsamında istisna belgesi aldığı halde sonradan Türkiye mukimi olmaktan çıkanların durumu bu genel hükme istinaden değerlendirilecek olup, bu kişilerin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden Türkiye’de vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.
7582 sayılı Kanunla 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 16. maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen fıkra hükmüne göre; Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananlardan, anılan istisna için öngörülen süre dahilinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde vergi oranı %1 olarak uygulanır. Bu düzenleme, 04.06.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre, yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlara ilişkin gelir vergisi istisnasından yararlananların, istisna için öngörülen 20 yıllık süre içerisinde veraset yoluyla gerçekleşen mal intikallerinde vergi oranı %1 olarak uygulanacaktır.
3. Sonuç
Son dönemde yapılan çok önemli bir düzenleme olan ve uzun yıllar vergi gündeminde yerini koruyacak olan 193 sayılı GVK’nın mük. 20/D maddesindeki, yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlara ilişkin 20 yıl süreli gelir vergisi istisnasından; kimlerin yararlanabileceği, istisnadan yararlanma şartları, başvuru süreci ve istisna belgesi verilmesi ile ücret geliri elde edenlerin durumu gibi konularda uygulamanın başlamasıyla birlikte yavaş yavaş konu daha da netleşmekte ve istisna uygulamasında tereddüt edilen konular çözüme kavuşmaktadır. Ancak, zaman geçtikçe yeni sorular ve tereddütlü hususlar gündeme gelecektir ki bu da son derece doğaldır. Çünkü bu istisna vergi sistemimize ilk defa girmiş ve uzun süreli bir uygulama olacaktır.
İstisnadan yararlanmak için vergi dairesine başvuru yapacak kişilerin bir hususa dikkat etmeleri gerekmekte olup bu da istisna şartlarını taşımadığı halde istisnadan yararlandığı tespit edilen mükelleflerin, istisna kapsamında beyan edilmeyen kazançlarına ilişkin eksik tahakkuk etmiş vergiler; vergi ziyaı cezası uygulanmak suretiyle, gecikme faiziyle birlikte, tarha yetkili vergi dairesince tahsil edilecek olmasıdır.
İstisnadan yararlanmak isteyen ve 1.1.2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin tereddüt ettikleri konularda; vergi dairelerinden, 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile Gelir İdaresinin internet sayfasında yer alan Rehber ve İnfografikten yararlanması ya da Vergi İletişim Merkezinden (189) bilgi istemeleri, yine sorularına cevap alamazsalar Gelir İdaresinden özelge talebinde bulunmalarında fayda vardır.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.
KAYNAKÇA